งานสแตนเลสส่วนใหญ่จบด้วยลวด 308L, 316L หรือ 309L แต่มีงานอีกกลุ่มที่ลวดพวกนี้เอาไม่อยู่ — เชื่อมเหล็กแมงกานีสของฟันบุ้งกี๋หรือปากโม่ เชื่อมเหล็กที่ไม่รู้เกรด เหล็กเครื่องมือ หรือชิ้นส่วนเตาที่ร้อนจัดทั้งวัน ลวดที่ใช้คือ 307, 310 และ 312 ซึ่งชื่อคล้ายกันแต่ใช้งานคนละทิศ เลือกผิดตัวแล้วร้าวหรือพังเร็ว
ก่อนอื่น: ลวด 3 ตัวนี้ไม่ใช่ลวดสแตนเลสทั่วไป
ลวด 308L ใช้กับสแตนเลส 304, 316L ใช้กับ 316 และ 309L ใช้เชื่อมสแตนเลสเข้ากับเหล็กดำ — นี่คือลวด “ประจำวัน” ที่อธิบายไว้แล้วใน คู่มือลวดเชื่อมไฟฟ้า (ธูป) และ คู่มือลวดเติม TIG ส่วน 307, 310 และ 312 เป็นลวด เกรดพิเศษ ที่ส่วนผสมถูกออกแบบมาแก้ปัญหาเฉพาะ ไม่ได้เน้นทนกัดกร่อนแบบงานสแตนเลสอาหารหรือเคมี
เรื่องรหัส: ER นำหน้า = ลวดเติม TIG/ลวดป้อน (AWS A5.9) · E นำหน้า = ลวดเชื่อมไฟฟ้าหุ้มฟลักซ์ (AWS A5.4) ส่วนผสมเนื้อโลหะของเบอร์เดียวกันใกล้เคียงกัน ต่างกันที่กระบวนการเชื่อม
ตารางเทียบ ER307 / ER310 / E312
| หัวข้อ | 307 | 310 | 312 |
|---|---|---|---|
| ส่วนผสมโดยประมาณ | Cr ~20% · Ni ~9% · Mn ~4% (แมงกานีสสูง) | Cr ~26% · Ni ~21% | Cr ~29% · Ni ~9% (เช่น KOVET 680 = Cr29Ni9) |
| โครงสร้างเนื้อเชื่อม | ออสเทนไนต์ เหนียวมาก | ออสเทนไนต์ล้วน | ออสเทนไนต์ + เฟอร์ไรต์สูง |
| จุดเด่น | ทนแรงกระแทก ยืดหยุ่นรับการหดตัวได้ดี | ทนความร้อนและออกซิเดชันสูงที่สุดในกลุ่ม | ทนการร้าวจากการผสมกับเนื้อเหล็กแปลก ๆ ได้ดีมาก กำลังสูง |
| งานหลัก | เหล็กแมงกานีสสูง · ชั้นรองพื้นก่อนพอกแข็ง · เหล็กต่างชนิดที่รับแรงกระแทก | สแตนเลสทนร้อน 310/310S · ชิ้นส่วนเตาอบ เตาเผา ท่อไอเสียร้อน | เหล็กไม่รู้เกรด · เหล็กเครื่องมือ · เหล็กสปริง · ซ่อมเฟือง เพลา |
| ข้อควรระวัง | ไม่ใช่ลวดทนกัดกร่อน/ทนร้อนสูง | ไวต่อการร้าวร้อน (hot crack) ต้องสะอาดมากและคุมความร้อน | ไม่เหมาะงานที่ใช้งานร้อนต่อเนื่อง (เกินราว 400°C) — เนื้อเชื่อมเปราะลงตามเวลา |
| ที่ร้านมีแบบ | ลวดเติม TIG ER307 | ลวดเติม TIG ER310 | ลวดเชื่อมไฟฟ้า E312-16 (KOVET 680) |
ตัวเลขส่วนผสมเป็นค่าประมาณกลางช่วงตามมาตรฐาน AWS เพื่อเทียบให้เห็นภาพ ค่าแน่นอนของแต่ละยี่ห้อดูในใบรับรองลวด
ทำไมลวดผสมสูงพวกนี้ “ไม่ร้าว” กับเหล็กแปลก ๆ
ตอนเชื่อม เนื้อเหล็กชิ้นงานส่วนหนึ่งหลอมผสมเข้าไปในแนวเชื่อม (เรียกว่า dilution มักราว 20–40% แล้วแต่วิธีเชื่อม) ถ้าชิ้นงานมีคาร์บอนสูงหรือเป็นเหล็กผสมที่ชุบแข็งง่าย แนวเชื่อมจากลวดเหล็กธรรมดาจะรับคาร์บอนเข้าไปจนแข็งเปราะและร้าว
ลวด 307/310/312 มีโครเมียม-นิกเกิลสูงมาก ต่อให้โดนเนื้อเหล็กเจือเข้าไป เนื้อแนวเชื่อมก็ยังคงเป็นโครงสร้างที่เหนียวและรับคาร์บอนได้ ตัว 312 มี “ระยะเผื่อ” มากที่สุดเพราะโครเมียมสูงจนมีเฟอร์ไรต์มาก ช่วยกันร้าวร้อน จึงเป็นลวดสารพัดงานซ่อมของช่างซ่อมบำรุง ส่วน 307 ได้แมงกานีสสูงช่วยให้เหนียวรับแรงกระแทกและไม่ร้าวเวลาเชื่อมกับเหล็กแมงกานีส
เลือกตัวไหนดี ตามงานจริง
เหล็กแมงกานีสสูง (ฟันบุ้งกี๋ ปากโม่ ชิ้นส่วนเครื่องบด) → 307
เหล็กแมงกานีส (Hadfield, Mn ราว 11–14%) เหนียวและแข็งขึ้นเมื่อโดนกระแทก แต่ ไม่ชอบความร้อน — ถ้าร้อนสะสมนานจะเปราะ จึงห้ามพรีฮีต เชื่อมแนวสั้น ปล่อยให้เย็นจนชิ้นงานไม่ร้อนมือเกินไป (โดยทั่วไปไม่ให้เกินราว 250°C) แล้วค่อยเชื่อมต่อ ลวด 307 คือตัวเลือกยอดนิยมสำหรับทั้งเชื่อมต่อและทำชั้นรองพื้นก่อนพอกแข็ง
เหล็กไม่รู้เกรด เหล็กเครื่องมือ เหล็กสปริง เฟือง เพลา → 312
เมื่อไม่รู้ว่าชิ้นงานเป็นเหล็กอะไร หรือรู้ว่าเป็นเหล็กคาร์บอนสูงที่ลวดเหล็กธรรมดาเชื่อมแล้วร้าว E312 คือคำตอบที่ปลอดภัยที่สุด ใช้ได้ทั้งเชื่อมต่อ เติมเนื้อ และทำชั้นรองพื้นก่อนพอกแข็ง ชิ้นหนาหรือคาร์บอนสูงควรอุ่นก่อนเชื่อมเล็กน้อยและให้เย็นช้า
ชิ้นส่วนเตา งานร้อนจัดต่อเนื่อง สแตนเลส 310/310S → 310
ลวด 310 ทนการเกิดสเกลออกไซด์ที่อุณหภูมิระดับเตาเผาได้ดีที่สุดในสามตัว เหมาะเชื่อมสแตนเลสทนร้อนด้วยกัน แต่เนื้อเชื่อมเป็นออสเทนไนต์ล้วนจึงไวต่อการร้าวร้อน ต้องทำความสะอาดดี ใช้ความร้อนต่ำ เดินแนวตรงไม่ส่ายกว้าง และเติมหลุมปลายแนว (crater) ให้เต็มก่อนดับอาร์ก
สแตนเลส 304 ต่อเหล็กดำทั่วไป → 309L (ไม่ใช่สามตัวนี้)
งานต่อสแตนเลสกับเหล็กดำทั่ว ๆ ไปที่ไม่ได้ร้อนจัดหรือรับแรงกระแทกหนัก ลวดมาตรฐานคือ 309L ใช้ 307 หรือ 312 ก็เชื่อมติด แต่ไม่ได้ประโยชน์เพิ่มและอาจได้คุณสมบัติที่ไม่ต้องการ (เช่น 312 เปราะเมื่อใช้งานร้อน)
สรุปแบบเลือกเร็ว
| งาน | ลวดที่แนะนำ | ไม่ควรใช้ |
|---|---|---|
| เหล็กแมงกานีส/ฟันบุ้งกี๋ | 307 | 310 (ไม่ได้ประโยชน์ด้านนี้) |
| ชั้นรองพื้นก่อนพอกแข็ง | 307 หรือ 312 | ลวดพอกแข็งหลายชั้นโดยไม่มีชั้นรองพื้น |
| เหล็กไม่รู้เกรด/เหล็กเครื่องมือ/สปริง | 312 | ลวดเหล็กเหนียวทั่วไป |
| ชิ้นส่วนเตา/สแตนเลส 310S | 310 | 312 (เปราะเมื่อร้อนนาน) |
| สแตนเลส 304 ต่อเหล็กดำทั่วไป | 309L | 308L (เสี่ยงร้าว) |
| สแตนเลส 304 ต่อ 304 | 308L | 307/310/312 (ไม่จำเป็น) |
เทคนิคร่วมของลวดเกรดพิเศษ
- ทำความสะอาดถึงเนื้อ — ขัดสนิม น้ำมัน สีออกให้หมด งานซ่อมที่อมน้ำมันให้ไล่ด้วยความร้อนก่อน
- ความร้อนต่ำ แนวแคบ — ลด dilution และลดความร้อนสะสม ใช้กระแสต่ำสุดที่ยังหลอมติดดี
- TIG ใช้แก๊สอาร์กอน ลวดเติมป้อนเข้าขอบบ่อหลอม ไม่ดึงปลายลวดร้อนออกนอกแก๊สคลุม
- ลวดธูป E312-16 ใช้ได้ทั้งตู้ AC และ DC+ (ตามที่ KOVET 680 ระบุ) ตั้งกระแสตามข้างกล่องหรือใช้ เครื่องคำนวณกระแสเชื่อม
- เก็บลวดให้แห้ง — ฟลักซ์ลวดธูปที่ชื้นทำให้พรุนและอาร์กไม่นิ่ง
สรุป
307 = แมงกานีสสูง เหนียว ทนกระแทก ใช้กับเหล็กแมงกานีสและชั้นรองพื้นก่อนพอกแข็ง · 310 = Cr-Ni สูง ทนความร้อนจัด ใช้กับเตาและสแตนเลส 310/310S แต่ไวต่อร้าวร้อน · 312 = โครเมียมสูงเฟอร์ไรต์มาก ทนร้าวจากเหล็กแปลก ๆ ดีที่สุด ใช้ซ่อมเหล็กไม่รู้เกรด เหล็กเครื่องมือ เฟือง เพลา แต่ไม่เหมาะกับงานที่ใช้งานร้อนต่อเนื่อง · งานสแตนเลสทั่วไปยังใช้ 308L / 316L / 309L ตามปกติ
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: ลวดเติม TIG สแตนเลส ER307 · ลวดเติม TIG สแตนเลส ER310 · ลวดเชื่อมไฟฟ้า ซ่อมเฟือง (E312)
Happy Metal จำหน่ายลวดเติม TIG ER307 / ER310 (ArcTech) ลวดเชื่อม E312 KOVET 680 และลวดสแตนเลสเกรดมาตรฐาน — ปรึกษาเลือกลวดสำหรับงานเหล็กต่างชนิดได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
ลวด ER307 เชื่อมสแตนเลสกับเหล็กดำได้ไหม
ได้ ER307 เชื่อมโลหะต่างชนิดได้ดีโดยเฉพาะงานที่รับแรงกระแทก แต่งานต่อสแตนเลส 304 กับเหล็กดำทั่วไป ลวดมาตรฐานที่นิยมคือ 309L
ใช้ลวด 310 เชื่อมสแตนเลส 304 ได้ไหม
เชื่อมได้ แต่ไม่จำเป็นและไม่คุ้ม เพราะลวด 310 ไวต่อการร้าวร้อนกว่า และ 304 ใช้ลวด 308L ก็พอ ลวด 310 ควรเก็บไว้ใช้กับสแตนเลสทนร้อน 310/310S หรือชิ้นส่วนเตา
ลวด E312 ทนความร้อนได้ไหม
ไม่ค่อยเหมาะ เนื้อเชื่อม E312 มีเฟอร์ไรต์สูง ถ้าใช้งานร้อนต่อเนื่องเกินราว 400°C จะค่อย ๆ เปราะ งานร้อนจัดควรใช้ 309 หรือ 310 ตามสเปกแทน
