ตารางขนาดท่อ (OD) เหล็ก สแตนเลส PVC ตามขนาดระบุ
รวม ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก (OD) ของท่อแต่ละชนิดตามขนาดระบุ — ท่อเหล็กดำ ท่อประปากัลวาไนซ์ เหล็ก SCH10/SCH40 ท่อสแตนเลส (เฟอร์นิเจอร์/งานอาหาร) PVC HDPE ทองแดง (แอร์/ประปา) เหล็กโครงสร้าง (แป๊ปกลม/เหล็กกล่อง) และ ท่อร้อยสายไฟ (เหล็ก EMT/IMC/RSC และ PVC กันไฟ) เรียงตามขนาดให้เทียบง่าย พร้อมอธิบายระบบ NB / DN / นิ้ว / SCH ที่มักเรียกสับสนกัน
อ่านก่อนใช้ตาราง: “หุน” = 1/8 นิ้ว (4 หุน = 1/2", 6 หุน = 3/4", 8 หุน = 1") · NB (Nominal Bore) = DN = ขนาดระบุ ไม่ใช่ OD หรือ ID จริง · ท่อเหล็ก NB เดียวกัน OD คงที่ ไม่ว่าจะ SCH เท่าไหร่ (เปลี่ยนแค่ความหนาผนัง)
ตารางเทียบ OD ท่อแต่ละชนิด (มม.)
| ขนาด (นิ้ว) | NB/DN | เหล็กดำ · SCH · สแตนเลสท่อ | เหล็กประปา (กัลวาไนซ์) | PVC (นิ้ว, ประมาณ) |
|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 15 | 21.3 | 21.3 | 22 |
| 3/4" | 20 | 26.7 | 26.9 | 26 |
| 1" | 25 | 33.4 | 33.7 | 34 |
| 1.1/4" | 32 | 42.2 | 42.4 | 42 |
| 1.1/2" | 40 | 48.3 | 48.3 | 48 |
| 2" | 50 | 60.3 | 60.3 | 60 |
| 2.1/2" | 65 | 73.0 | 76.1 | 76 |
| 3" | 80 | 88.9 | 88.9 | 88.5 |
| 4" | 100 | 114.3 | 114.3 | 114 |
| 5" | 125 | 141.3 | 139.7 | 140 |
| 6" | 150 | 168.3 | 165.1 | 165 |
| 8" | 200 | 219.1 | — | 216 |
คอลัมน์ “เหล็กดำ · SCH · สแตนเลสท่อ” อิงมาตรฐาน ASME (B36.10/B36.19) ท่อเหล็กดำ ท่อเชื่อม ท่อ SCH ทุกเบอร์ และท่อประปาสแตนเลสแบบ SCH ใช้ OD ชุดนี้ · PVC เป็นค่าประมาณระบบนิ้ว (ปลายบาน) อาจต่างกันเล็กน้อยตามยี่ห้อ/มาตรฐาน และยังมี PVC ระบบเมตริก (DN) ที่ OD = ตัวเลข DN — ยึดขนาดที่พิมพ์บนท่อเป็นหลัก
SCH10 vs SCH40 — OD เท่ากัน ต่างที่ความหนา/รูใน
| ขนาด | OD (มม.) | SCH10 ความหนา | SCH10 รูใน (ID) | SCH40 ความหนา | SCH40 รูใน (ID) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 21.3 | 2.11 | 17.1 | 2.77 | 15.8 |
| 3/4" | 26.7 | 2.11 | 22.5 | 2.87 | 21.0 |
| 1" | 33.4 | 2.77 | 27.9 | 3.38 | 26.6 |
| 1.1/4" | 42.2 | 2.77 | 36.7 | 3.56 | 35.1 |
| 1.1/2" | 48.3 | 2.77 | 42.8 | 3.68 | 40.9 |
| 2" | 60.3 | 2.77 | 54.8 | 3.91 | 52.5 |
| 2.1/2" | 73.0 | 3.05 | 66.9 | 5.16 | 62.7 |
| 3" | 88.9 | 3.05 | 82.8 | 5.49 | 77.9 |
| 4" | 114.3 | 3.05 | 108.2 | 6.02 | 102.3 |
| 6" | 168.3 | 3.40 | 161.5 | 7.11 | 154.1 |
| 8" | 219.1 | 3.76 | 211.6 | 8.18 | 202.7 |
สังเกตว่า OD ของแต่ละขนาดเท่ากันทั้ง SCH10 และ SCH40 — SCH40 หนากว่าจึงรูใน (ID) เล็กกว่า ค่าความหนา/ID อิง ASME B36.10
ท่อสแตนเลสเฟอร์นิเจอร์ (วัดตาม OD จริง)
ท่อสแตนเลสเฟอร์นิเจอร์ (งานราวกันตก แฮนด์เรล เฟอร์นิเจอร์ งานตกแต่ง) เรียกตาม OD จริง ไม่ใช่ระบบ NB — ค่าในตารางนี้อิงระบบนิ้ว (นิ้ว × 25.4 มม.) โดยปกติมักผลิตออกมาเป็น ผิวเงา (mirror) หรือ ผิวแฮร์ไลน์ (hairline / HL)
| ขนาด (นิ้ว) | OD (มม.) |
|---|---|
| 1/2" | 12.7 |
| 5/8" | 15.88 |
| 3/4" | 19.05 |
| 7/8" | 22.22 |
| 1" | 25.4 |
| 1.1/4" | 31.75 |
| 1.1/2" | 38.1 |
| 1.3/4" | 44.45 |
| 2" | 50.8 |
| 2.1/2" | 63.5 |
| 3" | 76.2 |
ท่อสแตนเลสเฟอร์นิเจอร์มีความหลากหลาย — บางล็อต/บางโรงงานทำ OD ตาม “นิ้ว” (ตามตาราง) แต่บางแบบตั้งใจทำ ให้ตรงมิลลิเมตรพอดี เช่น ท่อ 2" อาจไม่ใช่ 50.8 มม. แต่เป็น 50.0 มม. ตรง ๆ (เช่นเดียวกับ 1" = 25.0, 1.1/2" = 38.0) และยังมีขนาดเมตริกอื่น เช่น 16 · 19 · 32 มม. — เวลาสั่ง/ซื้อข้อต่อ ควร วัด OD จริงหรือระบุเป็นมิลลิเมตร ให้ชัดเพื่อไม่ให้คลาดกัน
ท่อสแตนเลสงานอาหาร (Sanitary / เกรดอาหาร)
ท่อสแตนเลสแซนิทารี (งานอาหาร นม เครื่องดื่ม ยา) เป็น เกรดอาหาร SUS304/316L ผิวขัดเรียบทั้งในและนอก ใช้ข้อต่อแบบ แคลมป์ (tri-clamp) — ระบบนิ้วเรียกตาม OD จริงเท่ากับท่อเฟอร์นิเจอร์ แต่คุมความสะอาด/ผิว/เกรดเข้มกว่า
| ขนาด (นิ้ว) | OD (มม.) |
|---|---|
| 1/2" | 12.7 |
| 3/4" | 19.05 |
| 1" | 25.4 |
| 1.1/2" | 38.1 |
| 2" | 50.8 |
| 2.1/2" | 63.5 |
| 3" | 76.2 |
| 4" | 101.6 |
มี 2 ระบบ: ระบบนิ้ว (OD ตามตาราง) และ ระบบเมตริก DIN 11850 (OD เช่น 25 · 38 · 51 · 63.5 มม.) — เลือกให้ตรงกับข้อต่อแคลมป์/หน้าแปลนแซนิทารีที่ใช้ · จุดต่างจากท่อเฟอร์นิเจอร์คือเกรด/ผิว/ความหนา ไม่ใช่ OD
เหล็กโครงสร้าง (แป๊ป) — ท่อกลม & เหล็กกล่อง
เหล็กโครงสร้างเรียกตาม ขนาดภายนอกจริง — ท่อกลมวัดตาม OD ส่วนเหล็กกล่องวัดตามด้านนอก กว้าง × สูง (มม.) ความหนาผนังมีหลายเบอร์ให้เลือก
| ท่อกลมโครงสร้าง (นิ้ว) | OD (มม.) |
|---|---|
| 1/2" | 21.7 |
| 3/4" | 27.2 |
| 1" | 34.0 |
| 1.1/4" | 42.7 |
| 1.1/2" | 48.6 |
| 2" | 60.5 |
| 2.1/2" | 76.3 |
| 3" | 89.1 |
| 4" | 114.3 |
| 5" | 139.8 |
| 6" | 165.2 |
ท่อกลมโครงสร้าง (แป๊ป) อิงมาตรฐาน JIS STK ที่ขายในไทย — OD ใกล้เคียงท่อเหล็กในตารางแรก แต่ต่างเล็กน้อยที่ขนาดเล็ก (เช่น 1/2" = 21.7 vs 21.3)
เหล็กกล่อง (จัตุรัส/ผืนผ้า) — ขนาดภายนอก
| แบบ/ขนาดเรียก | ภายนอก กว้าง × สูง (มม.) |
|---|---|
| จัตุรัส 1/2" | 12 × 12 |
| จัตุรัส 3/4" | 19 × 19 |
| จัตุรัส 1" | 25 × 25 |
| จัตุรัส 1.1/4" | 32 × 32 |
| จัตุรัส 1.1/2" | 38 × 38 |
| จัตุรัส 2" | 50 × 50 |
| จัตุรัส 2.1/2" | 65 × 65 |
| จัตุรัส 3" | 75 × 75 |
| จัตุรัส 4" | 100 × 100 |
| จัตุรัส 5" | 125 × 125 |
| จัตุรัส 6" | 150 × 150 |
| ผืนผ้า | 25 × 50 |
| ผืนผ้า | 38 × 75 |
| ผืนผ้า | 50 × 100 |
| ผืนผ้า | 50 × 150 |
| ผืนผ้า | 75 × 150 |
| ผืนผ้า | 100 × 200 |
เป็นขนาดที่ขายทั่วไป — เหล็กกล่องยังมีขนาด/ความหนาอื่นอีก แจ้งขนาดที่ต้องการมาเช็คได้
ท่อร้อยสายไฟ — เหล็ก (EMT / IMC / RSC)
ท่อร้อยสายไฟเหล็กมี 3 ชนิดหลักตามความหนา: EMT (บาง) · IMC (กลาง) · RSC/RMC (หนา) — เรียกตาม “ขนาดเรียก (trade)” เป็นนิ้ว
| ขนาดเรียก (นิ้ว) | EMT — OD (มม.) | IMC / RSC (ท่อหนา) — OD (มม.) |
|---|---|---|
| 1/2" | 17.9 | 21.3 |
| 3/4" | 23.4 | 26.7 |
| 1" | 29.5 | 33.4 |
| 1.1/4" | 38.4 | 42.2 |
| 1.1/2" | 44.2 | 48.3 |
| 2" | 55.8 | 60.3 |
| 2.1/2" | 73.0 | 73.0 |
| 3" | 88.9 | 88.9 |
| 4" | 114.3 | 114.3 |
ระวัง: “ขนาดเรียก” ไม่ใช่ OD จริง — EMT 1/2" มี OD เพียง ~17.9 มม. (เล็กกว่าท่อเหล็ก 1/2" ที่ 21.3 มม.) · IMC กับ RSC มี OD เท่ากัน (เท่าท่อเหล็กมาตรฐาน) ต่างกันแค่ความหนาผนัง — RSC หนากว่า IMC · ตั้งแต่ 2.1/2" ขึ้นไป EMT กับ RSC มี OD เท่ากันพอดี · เลือกข้อต่อ/แคลมป์ให้ตรงชนิดท่อ · ค่าอิง ANSI C80.1/.3/.6
ท่อร้อยสายไฟ — PVC กันไฟ
ท่อ PVC ร้อยสายไฟ (ชนิด กันไฟ / ลามไฟช้า self-extinguishing) ในไทยมี 2 ระบบ — สีเหลือง (ระบบนิ้ว, มอก.216) และ สีขาว (ระบบเมตริก) ตารางนี้เป็นชนิดสีเหลืองระบบนิ้ว
| ขนาด (นิ้ว) | OD (มม.) |
|---|---|
| 3/8" | 18 |
| 1/2" | 22 |
| 3/4" | 26 |
| 1" | 34 |
| 1.1/4" | 42 |
| 1.1/2" | 48 |
| 2" | 60 |
| 2.1/2" | 76 |
| 3" | 89 |
| 4" | 114 |
ท่อ PVC ร้อยสายไฟ สีขาว เป็นระบบเมตริก — OD = ตัวเลขขนาด เช่น 16 · 20 · 25 · 32 · 40 มม. (ท่อ 20 มม. = OD 20 มม.) จึงเลือกข้อต่อให้ตรง “สี/ระบบ” ที่ใช้ · ทั้งสองแบบเป็นชนิดกันไฟ ต่างจากท่อ PVC ประปาสีฟ้า (คนละมาตรฐาน) — ยึดขนาดที่พิมพ์บนท่อเป็นหลัก
ท่อ HDPE / PE (ประปา/ระบายน้ำ/ร้อยสาย)
ท่อ HDPE (พอลิเอทิลีนความหนาแน่นสูง, มอก.982) เรียกตาม OD เป็นมิลลิเมตร เป็นหลัก — ชั้นความดัน (PN / SDR) เปลี่ยนแค่ความหนาผนัง OD เท่าเดิม
| OD (มม.) | เทียบนิ้ว (โดยประมาณ) |
|---|---|
| 16 | 3/8" |
| 20 | 1/2" |
| 25 | 3/4" |
| 32 | 1" |
| 40 | 1.1/4" |
| 50 | 1.1/2" |
| 63 | 2" |
| 75 | 2.1/2" |
| 90 | 3" |
| 110 | 4" |
| 140 | 5" |
| 160 | 6" |
| 200 | 8" |
| 250 | 10" |
| 315 | 12" |
OD คือขนาดที่เรียก (ท่อ 63 มม. = OD 63 มม.) · “เทียบนิ้ว” เป็นค่าโดยประมาณสำหรับเทียบกับท่ออื่น · ชั้น PN6.3 / PN8 / PN10 / PN16 ต่างกันที่ความหนาผนัง (ยิ่ง PN สูง ยิ่งหนา รูในเล็กลง) แต่ OD เท่ากัน
ท่อทองแดง — งานแอร์/เครื่องเย็น & งานประปา
ระวังสับสน: ท่อทองแดงมี 2 ระบบเรียกขนาด — งานแอร์ (ACR) ตัวเลขนิ้วคือ OD ตรง ๆ ส่วน งานประปา (ASTM B88 Type K/L/M) “ขนาดเรียก” จะเล็กกว่า OD จริงอยู่ 1/8 นิ้ว
| งานแอร์/เครื่องเย็น (ACR) | OD (มม.) |
|---|---|
| 1/4" | 6.35 |
| 3/8" | 9.52 |
| 1/2" | 12.70 |
| 5/8" | 15.88 |
| 3/4" | 19.05 |
| 7/8" | 22.22 |
| 1.1/8" | 28.58 |
| 1.3/8" | 34.92 |
| 1.5/8" | 41.27 |
ท่อแอร์วัดตาม OD จริง (เช่น 1/2" = 12.70 มม.) — งานแอร์บ้านที่ได้ยินบ่อยคือคู่ 1/4" + 3/8" หรือ 1/4" + 5/8"
งานประปา/ท่อน้ำ (ASTM B88 Type K/L/M)
| ขนาดเรียก (นิ้ว) | OD จริง (มม.) |
|---|---|
| 1/2" | 15.88 |
| 3/4" | 22.22 |
| 1" | 28.58 |
| 1.1/4" | 34.93 |
| 1.1/2" | 41.28 |
| 2" | 53.98 |
| 2.1/2" | 66.68 |
| 3" | 79.38 |
ทองแดงประปา OD = ขนาดเรียก + 1/8" เช่น 1/2" มี OD 15.88 มม. (ไม่ใช่ 12.7) · Type K/L/M ต่างกันที่ความหนาผนัง (K หนาสุด) แต่ OD เท่ากันในขนาดเดียวกัน · ค่าอิง ASTM B88/B280
คำถามที่พบบ่อยเรื่องขนาดท่อ
ท่อ NB คืออะไร?
NB (Nominal Bore) คือ “ขนาดระบุ” ของท่อ เป็นระบบเดียวกับ DN และระบบนิ้วของท่อเหล็ก เช่น NB15 = DN15 = 1/2 นิ้ว — ตัวเลข NB ไม่ใช่ OD หรือ ID จริง แต่เป็นชื่อเรียกขนาด ท่อ NB เดียวกันจะมีเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก (OD) เท่ากันเสมอ
SCH10 กับ SCH40 ต่างกันยังไง OD เท่ากันไหม?
ต่างกันที่ “ความหนาผนัง” — SCH40 หนากว่า SCH10 แต่ OD เท่ากันในขนาด NB เดียวกัน ผลคือรูใน (ID) ของ SCH40 เล็กกว่า และเพราะ OD เท่ากัน จึงใช้ข้อต่อ/หน้าแปลน/เกลียวตัวเดียวกันได้
ท่อเหล็กกับท่อ PVC ขนาดนิ้วเดียวกัน OD เท่ากันไหม?
ใกล้เคียงกันในหลายขนาด เพราะ PVC ระบบนิ้ว (ปลายบาน) ออกแบบให้ต่อกับเกลียวเหล็กได้ แต่ไม่เท่ากันเป๊ะ และ PVC ยังมีระบบเมตริก (DN) ที่ OD = ตัวเลข DN แยกอีกระบบ จึงควรยึดขนาดที่พิมพ์บนตัวท่อเป็นหลัก
ท่อประปาเหล็ก (กัลวาไนซ์) กับเหล็กดำ OD เท่ากันไหม?
เกือบเท่ากันทุกขนาด ต่างกันเล็กน้อยที่ 2.1/2 นิ้ว, 5 นิ้ว และ 6 นิ้ว (ท่อประปากัลวาไนซ์อิงมาตรฐาน BS1387 / มอก.277 ส่วนเหล็กดำ/SCH อิง ASME) — ดูค่าจริงในตารางด้านบน
ท่อ EMT 1/2 นิ้ว OD เท่าไหร่ ทำไมไม่เท่าท่อเหล็ก 1/2 นิ้ว?
EMT 1/2" มี OD ราว 17.9 มม. ซึ่งเล็กกว่าท่อเหล็ก 1/2" (21.3 มม.) เพราะ EMT เป็นระบบ “ขนาดเรียก (trade size)” ของงานไฟฟ้าตามมาตรฐาน ANSI C80.3 ที่ตัวเลขไม่ใช่ OD จริง จึงต้องเลือกข้อต่อ/แคลมป์ให้ตรงชนิด EMT โดยเฉพาะ
เหล็กกล่อง (แป๊ปเหลี่ยม) 1 นิ้ว ขนาดเท่าไหร่?
เหล็กกล่องจัตุรัส 1 นิ้ว = ขนาดภายนอก 25 × 25 มม. (วัดด้านนอก) ส่วน 1.1/2" = 38 × 38 มม. และ 2" = 50 × 50 มม. — เหล็กกล่องเรียกตามขนาดภายนอก กว้าง × สูง ไม่ใช่ระบบ NB
ท่อทองแดงงานแอร์กับงานประปา ขนาดเรียกต่างกันยังไง?
ท่อทองแดงงานแอร์/เครื่องเย็น (ACR) ตัวเลขนิ้วคือ OD ตรง ๆ เช่น 1/2" = 12.7 มม. · แต่ท่อทองแดงงานประปา (ASTM B88) OD = ขนาดเรียก + 1/8 นิ้ว เช่น 1/2" = 15.88 มม. — ขนาดเรียกเท่ากันแต่ OD ไม่เท่ากัน ต้องเลือกข้อต่อให้ตรงระบบ
วัด OD ของท่อยังไงให้แม่น?
ใช้เวอร์เนียคาลิปเปอร์วัดขอบนอกโดยตรง หรือถ้าเป็นท่อใหญ่ ใช้สายวัดรอบเส้นรอบวงแล้วหารด้วย 3.1416 (π) จะได้ OD
หาเหล็ก/สแตนเลส หรือของงานเชื่อม?
Happy Metal จำหน่ายอุปกรณ์งานเชื่อมและงานช่าง สอบถามสินค้า/ขนาดที่ต้องการได้ทาง LINE