คุณสมบัติเกรดเหล็ก — ชุบแข็งได้ไหม ความแข็งเท่าไหร่ เชื่อมด้วยลวดอะไร

รวมเกรดเหล็กที่ช่างกลึง-ช่างทำชิ้นส่วนเจอบ่อยที่สุด ทั้งที่ร้านมีลวดเชื่อมรองรับและเกรดอื่นที่ลูกค้าถามถึง — แต่ละเกรดสรุปว่า ชุบแข็งได้ไหม · ความแข็งประมาณเท่าไหร่ · ควรเชื่อมด้วยลวดอะไร · หลอมเหลวที่กี่องศา ตัวเลขเป็นค่ามาตรฐานโดยประมาณ ของจริงต่างตามผู้ผลิตและสภาพชุบ

อ่านค่ายังไง

  • HB (Brinell): สเกลความแข็งของเหล็กสภาพอ่อน/ก่อนชุบ — ยิ่งมากยิ่งแข็ง
  • HRC (Rockwell C): สเกลของเหล็กชุบแข็งแล้ว — HRC 60 ≈ ระดับใบมีด/ลูกปืน
  • "ชุบแข็งได้": หมายถึงชุบด้วยความร้อน (เผา-จุ่ม-อบคืนตัว) — คาร์บอน/ธาตุผสมต้องพอ
  • จุดหลอมเหลว: เป็นช่วง ไม่ใช่ค่าเดียว — คาร์บอน/ธาตุผสมยิ่งสูง จุดหลอมยิ่งต่ำ

เหล็กกล้าคาร์บอน / เหล็กโครงสร้าง

กลุ่มที่เจอบ่อยที่สุดในงานกลึงและงานโครงสร้าง — คาร์บอนยิ่งสูง ยิ่งชุบแข็งได้ แต่ก็เชื่อมยากขึ้น

เกรด งานที่เจอบ่อย ชุบแข็งได้ไหม · ความแข็ง ลวดเชื่อมที่แนะนำ จุดหลอมเหลว
SS400 ≈ ASTM A36 เหล็กโครงสร้าง เสา คาน แผ่น ฉาก ไม่ได้ (คาร์บอนต่ำ) HB 120–140 ธูป FT-51 (E6013) / L-55 · MIG ER70S-6 — เชื่อมง่ายสุดในตาราง · ดูลวด ≈1,480–1,520 °C
S20C ≈ AISI 1020 เพลาขาวทั่วไป บูช สลัก โดยตรงไม่ได้ — ชุบผิว (คาร์เบอไรซิ่ง) ได้ HB 110–150 เหมือน SS400 — เชื่อมง่าย · ดูลวด ≈1,500 °C
S45C / S50C ≈ AISI 1045 เพลากลึง เฟือง สลัก ชิ้นส่วนเครื่องจักร ได้ (ชุบ+อบคืนตัว) ผิว HRC 45–55 ก่อนชุบ HB 170–200 E7016 + อุ่นชิ้นงาน 150–250 °C · MIG ER70S-6 · ดูลวด ≈1,490 °C
SUM23 / SUM24L ≈ AISI 1215 / 12L14 เหล็กกลึงไว — ชิ้นส่วนกลึง CNC จำนวนมาก ไม่นิยม (คาร์บอนต่ำ) HB 120–160 ⚠️ ไม่แนะนำให้เชื่อม — กำมะถัน/ตะกั่วสูง แนวเชื่อมร้าวง่าย ≈1,480 °C

เหล็กผสม / เหล็กเครื่องมือ (ชุบแข็งได้ทั้งกลุ่ม)

เหล็กทำเพลารับแรง แม่พิมพ์ และเครื่องมือ — กลึงตอนสภาพอบอ่อนแล้วค่อยชุบแข็งทีหลังจะง่ายที่สุด · การเชื่อมซ่อมหลังชุบต้องอุ่นชิ้นงานและอบคืนตัวเสมอ ไม่งั้นร้าว

เกรด งานที่เจอบ่อย ชุบแข็งได้ไหม · ความแข็ง ลวดเชื่อมที่แนะนำ จุดหลอมเหลว
SCM440 AISI 4140 เพลารับแรงบิด น็อตเกรดสูง เฟือง ได้ HRC 50–55 สภาพจำหน่าย (ชุบปรับปรุง) HB 285–350 E7016/E8016 + อุ่น 200–300 °C · งานซ่อมทั่วไปใช้ 309L ได้ · ดูลวด ≈1,420 °C
SNCM439 AISI 4340 เพลาหนัก เพลาข้อเหวี่ยง เฟืองใหญ่ ได้ HRC 50–55 สภาพจำหน่าย HB 300–360 E10018/ER100S + อุ่น 250–300 °C ≈1,430 °C
SUJ2 AISI 52100 ลูกปืน เพลาแข็ง ลูกกลิ้ง ได้ HRC 60–64 อบอ่อน HB 190–210 ⚠️ เชื่อมยากมาก (C ≈1%) — งานซ่อมเฉพาะทาง ต้องอุ่นก่อน-อบหลัง ≈1,450 °C
SK5 ≈ AISI 1080 / W1 สปริง ใบมีด ใบเลื่อย สกัด ได้ HRC 55–60 อบอ่อน HB 180–210 เชื่อมเฉพาะจุดซ่อม: อุ่น 200–300 °C + ธูปพอกแข็ง · ดูลวด ≈1,460 °C
SKS3 ≈ AISI O1 แม่พิมพ์ตัด เกจ ใบมีดเครื่องมือ ได้ HRC 58–62 อบอ่อน HB ≤217 ลวดพอกแข็ง เช่น H-600 + อุ่น 200–300 °C + อบคืนตัว · ดูลวด ≈1,450 °C
SKD11 AISI D2 แม่พิมพ์เย็น พันช์ ดาย ได้ HRC 58–62 อบอ่อน HB ≤255 TIG ลวดซ่อมแม่พิมพ์/พอกแข็ง + อุ่น 300–400 °C + อบคืนตัว ≈1,420 °C
SKD61 AISI H13 แม่พิมพ์ร้อน ดายแคสต์ แกนฉีดพลาสติก ได้ HRC 45–53 อบอ่อน HB ≤229 TIG ลวดตระกูล H13 + อุ่น 300–350 °C ≈1,430 °C

สแตนเลส

กลุ่มออสเทนนิติก (303/304/316L) ชุบแข็งด้วยความร้อนไม่ได้ — แข็งขึ้นเองเมื่อขึ้นรูปเย็น (work hardening) · กลุ่มมาร์เทนซิติก (420) ชุบได้เหมือนเหล็กเครื่องมือ

เกรด งานที่เจอบ่อย ชุบแข็งได้ไหม · ความแข็ง ลวดเชื่อมที่แนะนำ จุดหลอมเหลว
SUS303 AISI 303 ชิ้นส่วนกลึงไวสแตนเลส ฟิตติ้ง ไม่ได้ HB ≤187 ⚠️ ไม่แนะนำ — กำมะถันสูง ร้าวร้อนง่าย จำเป็นจริงใช้ 308L/309L ≈1,400–1,420 °C
SUS304 AISI 304 งานสแตนเลสทั่วไป ราว ถัง งานครัว ไม่ได้ (แข็งขึ้นเองเมื่อขึ้นรูปเย็น) HB 150–190 ลวด 308L — TIG ER308L · ธูป 308L-16 (มีขายทั้งคู่) · ดูลวด ≈1,400–1,450 °C
SUS316L AISI 316L งานเคมี อาหาร งานริมทะเล ไม่ได้ HB 150–190 ลวด 316L — TIG YT-316L (มีขาย) · ดูลวด ≈1,375–1,400 °C
SUS420J2 AISI 420 มีด แกนวาล์ว แม่พิมพ์พลาสติก ได้ HRC 50–55 อบอ่อน HB ≤235 ลวด 410/420 + อุ่น 200–300 °C · ไม่เน้นความแข็งใช้ 309L · ดูลวด ≈1,450–1,510 °C

เหล็กหล่อ / เหล็กพิเศษ

จุดหลอมเหลวต่ำกว่าเหล็กกล้าชัดเจน (คาร์บอนสูง) และมีข้อจำกัดการเชื่อมเฉพาะกลุ่ม

เกรด งานที่เจอบ่อย ชุบแข็งได้ไหม · ความแข็ง ลวดเชื่อมที่แนะนำ จุดหลอมเหลว
FC20 / FC25 (เหล็กหล่อเทา) ASTM Class 30–35 เสื้อเครื่อง ฐานเครื่องจักร ปั๊ม จานเบรก ไม่นิยม (เปราะ) HB 170–240 ลวดนิกเกิล ENi-CI · เชื่อมเย็นแนวสั้น — ดูบทความวิธีเชื่อมเหล็กหล่อ · ดูวิธีเชื่อม ≈1,150–1,250 °C
FCD400 / FCD450 (เหล็กหล่อเหนียว) ≈ ASTM 60-40-18 ข้อเหวี่ยง เฟือง ท่อ แขนกล บางเกรดชุบผิว/ออสเทมเปอร์ (ADI) ได้ HB 130–230 ลวดนิกเกิล-เหล็ก ENiFe-CI + อุ่นชิ้นงาน · ดูวิธีเชื่อม ≈1,150–1,250 °C
เหล็กแมงกานีส SCMnH11 Hadfield (≈ A128) ฟันบุ้งกี๋ ขากรรไกรเครื่องโม่ รางรถไฟ ชุบแบบปกติไม่ได้ — ผิวแข็งขึ้นเองเมื่อถูกกระแทก (HB ≈200 → 450–550) ใช้งานแล้วผิวแข็งขึ้นเรื่อย ๆ ER307/E307 (TIG ER307 มีขาย) · ห้ามให้ชิ้นงานร้อนเกิน ≈260 °C · ดูลวด ≈1,350–1,400 °C

เครื่องมือที่ใช้กับเหล็กแต่ละกลุ่ม

แนวทางเลือกดอกสว่าน/ใบตัดตามกลุ่มเหล็ก — รายการสินค้าจะทยอยเชื่อมลิงก์เพิ่มเรื่อย ๆ ไม่แน่ใจว่าใช้ตัวไหน ทัก LINE ถามได้

กลุ่มเหล็ก ดอกสว่าน / ใบตัด / ของที่ใช้คู่กัน
เหล็กทั่วไป (SS400 · S20C · S45C · SCM440) ดอกสว่าน HSS ธรรมดาเจาะได้ · ใบตัดเหล็ก (SUMO FAST CUT/SUPER CUT) · ใบเจียรแต่งแนว ดู
เหล็กชุบแข็งแล้ว / เหล็กเครื่องมือ (SK · SKS · SKD · SUJ2) กลึง-เจาะตอนสภาพอบอ่อนก่อนชุบจะง่ายสุด · หลังชุบต้องใช้ดอกคาร์ไบด์ รอบต่ำ หรือขึ้นงานเจียร ดู
สแตนเลส (303 · 304 · 316L · 420) ดอกสว่านโคบอลต์ (HSS-Co) รอบต่ำ+น้ำมันตัด · ใบตัดบางสำหรับสแตนเลส ลดรอยไหม้ ดู
เหล็กหล่อ (FC · FCD) เจาะรอบต่ำ ไม่ต้องหล่อเย็นมาก (เศษเป็นผง) · งานตัดใช้ใบเจียร/ใบเพชรตามหน้างาน ดู

หลักจำง่าย: เหล็กยิ่งแข็ง ยิ่งต้องใช้รอบต่ำ + เครื่องมือเกรดสูงขึ้น (HSS → HSS-Co → คาร์ไบด์) · เหล็กเครื่องมือให้กลึง-เจาะตอนอบอ่อน แล้วค่อยชุบแข็งเป็นขั้นตอนสุดท้าย

คำถามที่พบบ่อย

HB กับ HRC ต่างกันยังไง เทียบกันได้ไหม

เป็นสเกลวัดความแข็งคนละหัววัด — HB (Brinell) ใช้กับเหล็กสภาพอ่อน/ก่อนชุบ ส่วน HRC (Rockwell C) ใช้กับเหล็กชุบแข็งแล้ว เทียบข้ามได้โดยประมาณผ่านตารางแปลง เช่น HB 300 ≈ HRC 32 และ HRC 60 ≈ HB 650 · ค่าในหน้านี้เป็นค่าโดยประมาณของสภาพที่ระบุ (อบอ่อน/ชุบปรับปรุง/หลังชุบ)

เหล็กเกรดไหนชุบแข็งไม่ได้ เพราะอะไร

หลัก ๆ คือเหล็กคาร์บอนต่ำ (SS400, S20C) เพราะคาร์บอนไม่พอให้เกิดโครงสร้างมาร์เทนไซต์ตอนจุ่มชุบ — ทำได้แค่ชุบผิวแบบคาร์เบอไรซิ่ง และสแตนเลสกลุ่มออสเทนนิติก (303/304/316L) ที่โครงสร้างไม่เปลี่ยนเฟสตามอุณหภูมิ จึงชุบด้วยความร้อนไม่ได้ แต่จะแข็งขึ้นเองเมื่อขึ้นรูปเย็น ส่วนเหล็กแมงกานีสผิวจะแข็งขึ้นเองเมื่อถูกกระแทกใช้งาน

เหล็กชุบแข็งแล้ว เชื่อมซ่อมได้ไหม

ได้แต่มีเงื่อนไข — ต้องอุ่นชิ้นงานก่อนเชื่อม (แต่ละเกรดใช้อุณหภูมิต่างกัน ดูตาราง) เชื่อมแล้วต้องอบคืนตัว (temper) ไม่งั้นรอบแนวเชื่อมจะแข็งเปราะและร้าว และความแข็งบริเวณที่โดนความร้อนจะเปลี่ยนจากเดิม งานแม่พิมพ์/เครื่องมือสำคัญควรให้ช่างเชื่อมซ่อมแม่พิมพ์โดยเฉพาะทำ

จุดหลอมเหลวเอาไปใช้ทำอะไร ในเมื่องานเชื่อมอาร์กร้อนกว่านั้นอยู่แล้ว

อาร์กเชื่อมร้อนหลายพันองศาจึงหลอมเหล็กได้ทุกเกรดอยู่แล้ว — ค่านี้มีประโยชน์กับงานหล่อ งานเผา-ชุบ งานบราซ/บัดกรีที่ต้องคุมไม่ให้เนื้อหลักหลอม และเป็นตัวบอกธรรมชาติของวัสดุ เช่น เหล็กหล่อ (≈1,150–1,250 °C) หลอมต่ำกว่าเหล็กกล้า (≈1,500 °C) เพราะคาร์บอนสูง จึงไหลหล่อเข้าแบบง่าย

เหล็กกลึงไว (SUM24L) กับสแตนเลส 303 ทำไมไม่ควรเชื่อม

สองกลุ่มนี้เติมกำมะถัน (และตะกั่วใน SUM24L) เพื่อให้เศษกลึงขาดง่าย กลึงเร็ว แต่ธาตุพวกนี้ทำให้แนวเชื่อมเกิดรอยร้าวร้อน (hot cracking) ง่ายมาก ถ้าออกแบบชิ้นงานที่ต้องเชื่อม ให้เปลี่ยนไปใช้ S45C หรือ SUS304 แทน — ถ้าจำเป็นต้องเชื่อมจริงใช้ลวด 308L/309L แนวสั้น ๆ และยอมรับความเสี่ยง

ไม่แน่ใจว่าชิ้นงานเป็นเหล็กเกรดไหน?

ถ่ายรูปชิ้นงาน + เล่าว่าใช้ทำอะไร ส่งมาได้เลย เราช่วยดูให้ว่าควรเชื่อมด้วยลวดอะไร ใช้ของอะไรคู่กัน

ดูลวดเชื่อมทั้งหมด ปรึกษาทาง LINE

ดูเพิ่ม: ส่วนผสมของโลหะ (AWS & JIS) · วิธีเชื่อมเหล็กหล่อไม่ให้แตก · ตารางขนาดท่อ (OD)