ช่างหลายคนมีแค่ตู้เชื่อมไฟฟ้า (MMA) แต่วันหนึ่งต้องซ่อมหูยึดอลูมิเนียม ฝาเครื่อง หรือแคร้งที่แตก คำตอบสั้น ๆ คือ ทำได้ ด้วยลวดธูปอลูมิเนียม AlSi12 แต่มีเงื่อนไขเรื่องขั้วไฟ การเตรียมผิว และความเร็วมือ และผลงานจะไม่สวยหรือคุมคุณภาพได้เท่าเชื่อม TIG บทความนี้บอกตรง ๆ ว่าเหมาะกับใคร และทำยังไงให้ติด (หลักการเชื่อมอลูมิเนียมทั่วไปอ่านได้ที่ บทความวิธีเชื่อมอลูมิเนียม)
AlSi12 คือลวดแบบไหน
AlSi12 คืออลูมิเนียมผสมซิลิกอนราว 12% ซึ่งใกล้ส่วนผสมที่หลอมและแข็งตัวในช่วงอุณหภูมิแคบที่สุด น้ำโลหะจึงไหลลื่น แข็งตัวเร็ว และแตกร้าวร้อน (hot cracking) น้อยกว่าลวดอลูมิเนียมล้วน เป็นสูตรที่ใช้กันมากที่สุดในงานซ่อมอลูมิเนียมด้วยลวดธูป ในร้านมี KOVET ขนาด 2.5 และ 3.2 มม. และ Gemini ขนาด 3.2 มม.
| กลุ่มอลูมิเนียม | ตัวอย่าง | ใช้ AlSi12 ได้แค่ไหน |
|---|---|---|
| อลูมิเนียมหล่อ | ฝาเครื่อง แคร้ง เสื้อปั๊ม ขาเครื่อง | เหมาะ — งานหลักของลวดนี้ |
| 4xxx (ผสมซิลิกอน) | 4043, 4047 | เหมาะที่สุด |
| 1xxx / 3xxx | 1100, 3003 | เชื่อมได้ แต่ไม่ใช่ตัวเลือกที่ดีที่สุด |
| 6xxx (แผ่น/โปรไฟล์) | 6061, 6063 | เชื่อมได้ แต่ไม่ใช่ตัวเลือกที่ดีที่สุด แนวอ่อนกว่าเนื้อเดิม |
| 5xxx (ผสมแมกนีเซียม) | 5052, 5083 | เชื่อมได้แต่ไม่แนะนำสำหรับงานรับแรง |
ก่อนเชื่อม ให้แน่ใจว่าชิ้นงานเป็นอลูมิเนียมจริง ชิ้นงานหล่อสีเทาที่หนักกว่าปกติอาจเป็นซิงค์หล่อ (ซิงค์ไดคาสต์) ซึ่งหลอมที่อุณหภูมิต่ำกว่ามาก ใช้ลวดนี้ไม่ได้ — ดู วิธีซ่อมซิงค์หล่อ/พอทเมทัล · เลือกลวดตามเกรดอลูมิเนียมละเอียดขึ้นที่ เกรดอลูมิเนียมกับลวดเติม
เงื่อนไขของตู้เชื่อม: ไฟ DC กลับขั้ว (DCEP)
- ลวดต่อขั้วบวก — คีมจับลวดเสียบขั้ว + สายดินเสียบขั้ว − (DCEP) ตามที่ฉลาก KOVET ระบุ
- ตู้อินเวอร์เตอร์ DC ใช้ได้ดี — ตู้หม้อแปลง AC ไม่แนะนำ อาร์กสะดุดและดับบ่อย
- “ใช้ได้กับเครื่องเชื่อมไฟฟ้าทุกรุ่น” บนฉลากบางยี่ห้อ หมายถึงตู้ MMA ทั่วไป ไม่ต้องมีแก๊สหรือหัวเชื่อมพิเศษ แต่ยังต้องตั้งขั้วไฟให้ถูก
- กระแส — ยึดตารางข้างกล่อง เริ่มจากค่ากลางแล้วปรับ ลวดอลูมิเนียมละลายเร็วกว่าลวดเหล็กมาก ถ้าแนวไม่หลอมติดค่อยเพิ่มกระแส ถ้ายุบหรือทะลุให้ลดกระแสและเดินเร็วขึ้น
ขั้นตอนเชื่อมอลูมิเนียมด้วยลวดธูป
- ล้างคราบน้ำมัน — ชิ้นจากเครื่องยนต์อมน้ำมันลึกกว่าที่เห็น เช็ดด้วยน้ำยาล้างคราบไขมัน แล้วอุ่นไล่ให้น้ำมันที่ซึมอยู่ระเหยออก
- ขัดชั้นออกไซด์ — ใช้แปรงลวดสแตนเลสที่แยกไว้ใช้กับอลูมิเนียมเท่านั้น หรือเจียร/ตะไบให้เห็นเนื้อสด แล้วเชื่อมเลย อย่าทิ้งไว้นาน ออกไซด์จะกลับมา
- เตรียมรอยแตก — เจาะรูหยุดที่ปลายรอยร้าว แล้วเซาะร่องตัว V ให้ลวดลงถึงก้น
- อุ่นชิ้นที่หนา — อลูมิเนียมนำความร้อนเร็วมาก ชิ้นหนาหรือก้อนหล่อใหญ่ควรอุ่นประมาณ 100–200°C ก่อน วัดด้วยชอล์กวัดอุณหภูมิหรือเทอร์โมมิเตอร์ เพราะอลูมิเนียมไม่เปลี่ยนสีให้เห็น อย่าอุ่นเกินจำเป็น โดยเฉพาะชิ้นที่ผ่านการอบชุบมา
- อาร์กสั้น เดินเร็ว ต่อเนื่อง — ลวดเกือบตั้งฉาก เอียงไปทางเดินเล็กน้อย ไม่ต้องส่ายกว้าง ยิ่งจ่อนานยิ่งเสี่ยงทะลุ เพราะไม่มีสีเตือนก่อนหลอม
- ต่ออาร์กใหม่ — ปลายลวดที่ดับจะมีเปลือกฟลักซ์แข็งคลุม เคาะหรือขูดออกก่อนจุดใหม่ และจุดทับปลายแนวเดิมเล็กน้อย
- ล้างฟลักซ์ให้หมดทันทีที่เย็น — เคาะสแลก แปรง แล้วล้างน้ำอุ่นขัดซอกให้สะอาด
ฟลักซ์ลวดอลูมิเนียมกัดกร่อน: ฟลักซ์ของลวดธูปอลูมิเนียมเป็นเกลือที่ดูดความชื้น ถ้าทิ้งคราบไว้ตามซอกแนวจะกัดเนื้ออลูมิเนียมจนเป็นผงขาวและรูพรุนภายหลัง การล้างฟลักซ์ให้หมดจึงเป็นขั้นตอนบังคับ ไม่ใช่แค่ความสวย
ลวดธูป AlSi12 เทียบกับเชื่อม TIG
| หัวข้อ | ลวดธูป AlSi12 (ตู้ MMA) | TIG ไฟ AC + ลวดเติม |
|---|---|---|
| อุปกรณ์ | ตู้ MMA ไฟ DC ที่มีอยู่แล้ว | ตู้ TIG AC/DC + แก๊สอาร์กอน |
| ความหนาที่เหมาะ | ราว 3–4 มม. ขึ้นไป บางกว่านี้ทะลุง่าย | บางประมาณ 1 มม. ขึ้นไปได้ |
| หน้าตาแนว | หยาบ สะเก็ดมาก มีฟลักซ์ต้องล้าง | เรียบ สะอาด ไม่มีสแลก |
| คุณภาพ | พอสำหรับงานซ่อม โอกาสพรุนมากกว่า | คุมคุณภาพได้ดีกว่า |
| ท่าเชื่อม | ท่าราบเป็นหลัก ท่าอื่นยาก | ทำได้ทุกท่า |
| ฝึก | เรียนเร็ว แต่ต้องมือไว | ใช้เวลาฝึกนานกว่า |
| เหมาะกับ | ซ่อมหน้างาน ไม่มีแก๊ส งานนาน ๆ ครั้ง | งานผลิต งานโชว์ งานบาง งานรับแรงดัน |
ใครเหมาะ ใครไม่ควรใช้
- เหมาะ — อู่และช่างซ่อมเครื่องยนต์/เครื่องจักรเกษตรที่ต้องซ่อมหูยึด ขาเครื่อง ฝาครอบ รอยแตกของชิ้นหล่อ, ช่างที่มีแต่ตู้ MMA และรับงานอลูมิเนียมนาน ๆ ครั้ง, งานเติมเนื้อหรืออุดรูที่ไม่ต้องสวย
- ไม่ควรใช้ — แผ่นและท่ออลูมิเนียมบาง, งานรับแรงดัน (ถังลม ถังน้ำมัน), ถังหรือภาชนะที่เคยบรรจุเชื้อเพลิง (เสี่ยงระเบิด), ล้อแม็กและชิ้นส่วนความปลอดภัยของรถ, งานที่ต้องการสีแนวเหมือนเนื้อเดิมหลังอโนไดซ์ (แนว AlSi12 จะออกสีเทาเข้ม)
เก็บลวดให้แห้ง
ฟลักซ์ลวดอลูมิเนียมดูดความชื้นเร็วมาก ลวดชื้นจะอาร์กสะดุด สะเก็ดมาก และแนวพรุน ปิดหลอดให้สนิทหลังใช้ทุกครั้ง ถ้าใช้ไม่บ่อย เลือกแพ็คเล็ก 5 เส้น (มีทั้ง KOVET และ Gemini) จะได้ลวดใหม่ทุกครั้ง ส่วนหลอด 2 กก. เหมาะกับร้านที่ใช้ประจำ รายละเอียดรุ่นของ Gemini ดูได้ที่ คู่มือลวด Gemini
สรุป
ลวดธูปอลูมิเนียม AlSi12 ใช้กับตู้เชื่อมไฟฟ้าได้จริง แต่ต้องเป็นไฟ DC ลวดต่อขั้วบวก (DCEP) ล้างน้ำมันและขัดออกไซด์ก่อน อุ่นชิ้นหนา อาร์กสั้น เดินเร็ว และล้างฟลักซ์ให้หมดหลังเชื่อมเพราะกัดกร่อน เหมาะงานซ่อมอลูมิเนียมหล่อและชิ้นหนาที่ไม่ต้องสวย ถ้าเป็นแผ่นบาง งานโชว์ หรืองานรับแรงดัน ให้ใช้ TIG
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: ลวดเชื่อมไฟฟ้า (ธูป) อลูมิเนียม · KOVET ALSI12 แบบซอง แพ็ค 5 เส้น
Happy Metal จำหน่ายลวดเชื่อมอลูมิเนียมแบบธูป AlSi12 ของ KOVET และ Gemini ทั้งแพ็คเล็กและหลอด 2 กก. — ปรึกษาได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
ลวดเชื่อมอลูมิเนียมแบบธูปใช้กับตู้ AC ได้ไหม
ไม่แนะนำ ลวดธูปอลูมิเนียมออกแบบให้ใช้ไฟ DC ลวดต่อขั้วบวก (DCEP) บนตู้ AC อาร์กจะสะดุดและดับง่าย ใช้ตู้อินเวอร์เตอร์ DC จะได้ผลดีกว่ามาก
ทำไมเชื่อมอลูมิเนียมด้วยลวดธูปแล้วทะลุหรือยุบ
เพราะอลูมิเนียมไม่เปลี่ยนสีก่อนหลอมและหลอมทันทีเมื่อถึงอุณหภูมิ ให้ลดกระแส เดินเร็วขึ้น หรือใช้ลวดเล็กลง ถ้าชิ้นงานบางกว่าประมาณ 3 มม. ควรเปลี่ยนไปเชื่อม TIG
ฟลักซ์ที่ติดแนวเชื่อมอลูมิเนียมต้องล้างออกไหม
ต้องล้างออกให้หมด ฟลักซ์ลวดอลูมิเนียมเป็นเกลือที่ดูดความชื้นและกัดกร่อนเนื้ออลูมิเนียม เคาะ แปรง แล้วล้างด้วยน้ำอุ่นทันทีที่ชิ้นงานเย็น
