เดินเข้าร้านฮาร์ดแวร์แถวบ้าน เห็นถังน็อตกองรวมกันแล้วป้ายเขียนว่า “กิโลละ…” ดูคุ้มกว่าซื้อเป็นตัวเยอะ แต่พอเอากลับมาใช้ บางตัวเกลียวล้ม บางตัวขึ้นสนิมภายในเดือนเดียว ทั้งที่คนขายบอกว่าสแตนเลส บทความนี้อธิบายว่าน็อตชั่งกิโลคืออะไร ข้อดีข้อเสียตรง ๆ วิธีกะว่า 1 กิโลได้กี่ตัว และเมื่อไหร่ควรซื้อแบบชั่ง แบบนับตัว หรือยกกล่อง
น็อตชั่งกิโล (น็อตชั่งโล) คืออะไร
คือน็อต สกรู แหวน ที่ร้านขายตามน้ำหนักแทนการนับตัว มักกองรวมอยู่ในถังหรือลิ้นชักแยกตามขนาด ลูกค้าตักเองแล้วเอาไปชั่ง ราคาคิดเป็นกิโล ที่มาของของในถังมีหลายแบบ เช่น ล็อตโรงงานที่แตกกล่องมาขาย ของเหลือจากงานโครงการ ของสต๊อกเก่า หรือของคละยี่ห้อที่ร้านรวมเข้าถังเดียวกัน
ข้อสำคัญคือ ราคาต่อกิโลไม่ได้บอกคุณภาพ น็อตเหล็กชุบซิงค์ เหล็กดำเกรด 8.8 และสแตนเลส 304 ขนาดเดียวกันหนักใกล้เคียงกันมาก ถ้าไม่มีป้ายหรือเครื่องหมายบนหัว ดูด้วยตาจากถังแทบแยกไม่ออก
ข้อดี–ข้อเสียของน็อตชั่งกิโล
| หัวข้อ | ข้อดี | ข้อเสีย / ความเสี่ยง |
|---|---|---|
| ราคา | ต่อตัวมักถูกเมื่อซื้อจำนวนมาก | ถ้าซื้อน้อย อาจไม่ได้ถูกกว่าแบบนับตัว (ร้านมีขั้นต่ำ/ปัดน้ำหนักขึ้น) |
| ความยืดหยุ่น | ตักคละความยาวได้ เอาเท่าที่ต้องใช้ | ของในถังเดียวอาจคละล็อต คละยี่ห้อ คละเกรด |
| เกรด/มาตรฐาน | — | มักไม่มีเครื่องหมายเกรดบนหัว ไม่มีเอกสาร ไม่รู้ว่ารับแรงได้แค่ไหน |
| วัสดุ | — | เหล็กชุบเงา ๆ บางทีถูกเรียกว่า “สแตนเลส” · สแตนเลสก็อาจเป็นเกรดต่ำกว่า 304 |
| สภาพ | — | สนิม ผิวชุบถลอก เกลียวช้ำจากการกระแทกในถัง ปนตัวเสีย |
| QC | — | ไม่มีการคัดตัวเสีย ไม่มีที่มาให้ย้อนตรวจ |
น็อตชั่งกิโลไม่ใช่ของไม่ดีเสมอไป หลายร้านคัดของดีมาขาย แต่ ภาระการตรวจตกอยู่ที่คนซื้อ — ต้องรู้ว่าจะเอาไปใช้งานแบบไหน แล้วตรวจของให้เหมาะกับงานนั้น
1 กิโลได้กี่ตัว: ตารางกะน้ำหนักน็อตตัวเมีย M5–M20
ตารางนี้คำนวณจากขนาดน็อตหกเหลี่ยมตัวเมียตาม ISO 4032 (เกลียวมาตรฐานหยาบ) กับความหนาแน่นเหล็กประมาณ 7.85 กรัม/ลบ.ซม. เป็นค่าประมาณ ของจริงคลาดได้ราว ±10% ตามขนาดลบมุม ความหนาของผิวชุบ และพิกัดของโรงงาน
| ขนาด | ปากประแจ (มม.) | น้ำหนักต่อตัว (กรัม) | ประมาณกี่ตัวต่อ 1 กก. |
|---|---|---|---|
| M5 | 8 | ~1.3 | ~750 |
| M6 | 10 | ~2.5 | ~400 |
| M8 | 13 | ~5.2 | ~190 |
| M10 | 16 | ~10 | ~100 |
| M12 | 18 | ~15 | ~65 |
| M14 | 21 | ~24 | ~40 |
| M16 | 24 | ~35 | ~28 |
| M20 | 30 | ~66 | ~15 |
น็อตบางล็อตทำตามมาตรฐานเก่า (DIN 934 / JIS) ปากประแจใหญ่กว่า เช่น M10 ปาก 17, M12 ปาก 19, M14 ปาก 22 ตัวจะหนักกว่าตารางราว 10–20% ได้จำนวนต่อกิโลน้อยลง · สแตนเลสหนาแน่นกว่าเหล็กเล็กน้อย หนักกว่าราว 1–2% · เรื่องเบอร์ประแจอ่านเพิ่มที่ ขนาดน็อต M6–M20 ใช้ประแจเบอร์ไหน
ตัวอย่างคำนวณ: สกรูหัวหกเหลี่ยม M8 และ M10
สกรู (ตัวผู้) น้ำหนักขึ้นกับความยาว คิดเป็น “น้ำหนักหัว + น้ำหนักก้าน” สำหรับสกรูหัวหกเหลี่ยมเกลียวตลอด (แบบ ISO 4017) ก้าน M8 หนักราว 3.2 กรัมต่อความยาว 10 มม. และก้าน M10 ราว 5 กรัมต่อ 10 มม. หัว M8 (ปาก 13) ราว 6 กรัม หัว M10 (ปาก 16) ราว 10–11 กรัม รวมแล้วได้ประมาณนี้
| ขนาด (มม.) | สกรูต่อตัว (กรัม) | สกรูต่อ 1 กก. (ตัว) | สกรู+น็อต 1 ชุด (กรัม) | ชุดต่อ 1 กก. |
|---|---|---|---|---|
| M8 × 20 | ~12 | ~80 | ~17 | ~58 |
| M8 × 25 | ~14 | ~70 | ~19 | ~52 |
| M8 × 30 | ~15 | ~65 | ~20 | ~49 |
| M8 × 40 | ~19 | ~55 | ~24 | ~42 |
| M8 × 50 | ~22 | ~45 | ~27 | ~37 |
| M10 × 30 | ~26 | ~39 | ~36 | ~28 |
| M10 × 40 | ~31 | ~33 | ~41 | ~25 |
| M10 × 50 | ~36 | ~28 | ~46 | ~22 |
| M10 × 60 | ~41 | ~25 | ~51 | ~20 |
- ตั้งโจทย์ — ต้องการสกรู M10 × 40 พร้อมน็อต 100 ชุด
- หาน้ำหนักต่อชุด — สกรูราว 31 กรัม + น็อต M10 ราว 10 กรัม ≈ 41 กรัม/ชุด
- คูณจำนวน — 100 × 41 ≈ 4.1 กก.
- เผื่อ — ตักเพิ่มอีกราว 5–10% เผื่อตัวเกลียวเสียหรือคัดทิ้ง และเผื่อพิกัดน้ำหนักที่คลาด = ประมาณ 4.3–4.5 กก.
กลับกัน ถ้าร้านชั่งให้ 1 กก. ของสกรู M8 × 30 จะได้ราว 65 ตัว ถ้าแยกเป็นชุดสกรู+น็อตจะเหลือราว 49 ชุดต่อกิโล — จำไว้ว่า ยิ่งสกรูยาว จำนวนต่อกิโลยิ่งน้อย เทียบราคาต่อตัวก่อนตัดสินใจทุกครั้ง ถ้าเป็นสกรูหัวจมหรือหัวกลม น้ำหนักหัวต่างจากนี้ ต้องชั่งตัวอย่างจริง 10 ตัวแล้วหารเอา
วิธีที่แม่นที่สุดคือ ชั่งตัวอย่าง 10–20 ตัว บนตาชั่งร้าน แล้วหารหาน้ำหนักต่อตัว ใช้แทนตารางได้เลย ตารางในบทความใช้กะงบและกะจำนวนคร่าว ๆ เท่านั้น
ซื้อแบบชั่ง แบบนับตัว หรือยกกล่อง เลือกยังไง
| รูปแบบ | เหมาะกับ | ไม่เหมาะกับ |
|---|---|---|
| ชั่งกิโล | ใช้เยอะ ขนาดคละ งานไม่รับแรงสำคัญ เช่น ยึดชั้นวาง แผงป้าย งานซ่อมทั่วไป จิ๊กในโรงงาน | จุดรับแรง/จุดที่หลุดแล้วอันตราย งานที่ต้องการเกรดหรือวัสดุชัดเจน |
| นับตัว / แพ็คเล็ก | ใช้ไม่กี่ตัว ต้องการระบุขนาด วัสดุ และเกรดได้ชัด งาน DIY และงานซ่อมจุดเดียว | ต้องใช้หลายร้อยตัว ราคาต่อตัวจะสูงกว่า |
| ยกกล่อง (กล่องโรงงาน) | ใช้ขนาดเดียวจำนวนมาก ต้องการล็อตเดียวกันทั้งงาน มีฉลากระบุเกรด/วัสดุ | ต้องใช้หลายขนาดอย่างละนิด |
หลักง่าย ๆ — ถ้าน็อตตัวนั้น หลุดหรือขาดแล้วมีคนเจ็บหรือของเสียหายหนัก เช่น ยึดโครงหลังคา แขวนของเหนือหัว ยึดเครื่องจักร ยึดชิ้นส่วนรถ ให้ซื้อของที่ระบุเกรดชัด (เช่น 8.8 ขึ้นไปสำหรับเหล็ก หรือมีเครื่องหมาย A2/A4 สำหรับสแตนเลส) อย่าเอาน็อตถังที่ไม่รู้ที่มามาใช้ อ่านการดูเกรดบนหัวได้ที่ เกรดสกรู-น็อต 4.8 / 8.8 / 10.9 / 12.9
ที่ Happy Metal ไม่ได้ขายแบบชั่งกิโล — ร้านขายเป็นตัว เป็นแพ็ค หรือเป็นกล่อง ระบุวัสดุและขนาดไว้ชัดในชื่อสินค้า เช่น น็อต-สกรูสแตนเลส 304 และน็อต-สกรูเหล็กแบรนด์ Rocket ดูรายการทั้งหมดพร้อมรหัสสินค้าได้ที่ แคตตาล็อกน็อต-สกรู (แยกเป็น สแตนเลส 304 และ เหล็ก Rocket)
เช็คลิสต์ก่อนจ่ายเงินที่หน้าเคาน์เตอร์
- ถามวัสดุและเกรดให้ชัด — “เหล็กชุบ เหล็กดำ หรือสแตนเลส? สแตนเลสเกรดอะไร? เหล็กเกรดอะไร?” ถ้าคนขายตอบไม่ได้ ให้ถือว่าเป็นเกรดทั่วไป ไม่รับรองแรง
- ดูเครื่องหมายบนหัวสกรู — เหล็กเกรดสูงมักปั๊ม 8.8 / 10.9 บนหัว สแตนเลสตามมาตรฐานมักปั๊ม A2-70 หรือ A4-70 หัวเรียบไม่มีอะไรเลย = ไม่รู้เกรด
- ลองขันน็อตกับสกรู — หยิบน็อตจากถังมาขันกับสกรูสัก 3–5 คู่ ต้องหมุนลื่นด้วยมือจนสุด ถ้าติด ฝืด หรือโยก แปลว่าเกลียวช้ำหรือคนละระยะเกลียว (ดู เกลียวมิลกับเกลียวหุน — ถังรวมมักปนกัน)
- ส่องผิวชุบ — มีจุดสนิมแดง ผิวลอก หรือคราบขาวเป็นผงไหม ตัวที่สนิมขึ้นแล้วตั้งแต่อยู่ในถัง ใช้กลางแจ้งไม่นาน
- ระวังคำว่า “สแตนเลส” ที่ไม่มีหลักฐาน — เหล็กชุบซิงค์ใหม่ ๆ ก็เงาได้ ถ้าต้องการสแตนเลสจริงสำหรับงานกลางแจ้ง/งานเปียก ให้ซื้อที่ระบุเกรดชัด (อ่าน น็อตสแตนเลสกับน็อตเหล็กชุบ ใช้ต่างกันยังไง)
- ตักเผื่อ 5–10% — เผื่อตัวเสียที่คัดทิ้ง ตัวตกหาย และพิกัดน้ำหนัก
- แยกถุงตามขนาด — ขอถุงแยก M8/M10 หรือแยกความยาว ไม่ต้องมานั่งคัดทีหลัง
ถ้าร้านไม่ให้ลองขันหรือไม่ให้เลือกเอง ให้ซื้อน้อย ๆ ไปลองก่อน หรือเปลี่ยนไปซื้อแบบแพ็คที่มีฉลาก — ค่าน็อตถูกลงไม่กี่บาท แต่ถ้าต้องถอดเปลี่ยนทีหลังจะเสียทั้งเวลาและค่าแรง
สรุป
น็อตชั่งกิโลคุ้มเมื่อใช้จำนวนมาก ขนาดคละ และเป็นงานที่ไม่รับแรงสำคัญ แต่ต้องยอมรับว่ามักไม่มีเกรด ไม่มี QC และวัสดุอาจไม่ตรงคำบอก · กะจำนวนได้จากตาราง (เช่น น็อต M8 ราว 190 ตัว/กก., M10 ราว 100 ตัว/กก.) หรือแม่นกว่าด้วยการชั่งตัวอย่าง 10 ตัว · จุดรับแรง จุดที่หลุดแล้วอันตราย และงานที่ต้องการสแตนเลสจริง ให้ซื้อแบบนับตัว/แพ็ค/กล่องที่ระบุวัสดุและเกรดชัด · ยังไม่แน่ใจว่าต้องใช้น็อตแบบไหน เริ่มจาก คู่มือสกรู & น็อต มีกี่แบบ เลือกยังไง
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: น็อต-สกรู สแตนเลส · น็อต สกรู โซ่ และอุปกรณ์เกลียว · แคตตาล็อกน็อต-สกรู
Happy Metal จำหน่ายน็อต สกรู แหวน พุก และอุปกรณ์เกลียว ทั้งสแตนเลส 304 และเหล็ก Rocket ขายเป็นตัว แพ็ค และกล่อง ระบุวัสดุและขนาดชัด — ต้องการจำนวนมาก ส่งรายการขนาดและจำนวนมาให้ช่วยจัดได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
น็อต M10 หนึ่งกิโลได้กี่ตัว
น็อตตัวเมีย M10 (ปากประแจ 16) ได้ประมาณ 100 ตัวต่อกิโล ถ้าเป็นแบบปากประแจ 17 ตามมาตรฐานเก่าจะได้น้อยกว่านั้นราว 10–20% ตัวเลขเป็นค่าประมาณ แม่นที่สุดคือชั่งตัวอย่าง 10 ตัวแล้วหาร
น็อตชั่งกิโลเอาไปใช้ยึดโครงสร้างได้ไหม
ไม่แนะนำ ถ้าไม่รู้เกรดและที่มาของน็อต งานโครงหลังคา ของแขวนเหนือหัว หรือยึดเครื่องจักร ควรใช้สกรูที่มีเครื่องหมายเกรดบนหัว เช่น 8.8 ขึ้นไป หรือสแตนเลสที่ปั๊ม A2/A4 ชัดเจน
Happy Metal ขายน็อตแบบชั่งกิโลไหม
ไม่ได้ขายแบบชั่งกิโล ร้านขายเป็นตัว แพ็ค และกล่อง ระบุวัสดุและขนาดไว้ในชื่อสินค้า ถ้าต้องใช้จำนวนมาก ส่งรายการขนาดและจำนวนมาทาง LINE ให้ร้านช่วยจัดได้
