สกรู & น็อต มีกี่แบบ เลือกยังไง — คู่มือฉบับช่าง
คู่มือ สกรู & น็อต ฉบับช่าง — รู้จักประเภทตาม หัว · การใช้งาน · ชนิดน็อต · ระบบเกลียว · เกรดวัสดุ แล้วเลือกให้ตรงงาน · จำง่ายๆ: สกรู/โบลท์ คือตัวผู้ (มีเกลียวนอก) · น็อต คือตัวเมีย (เกลียวใน) · เลือกให้เกลียว วัสดุ และเกรดความแข็งแรง เข้าคู่กับงาน
เลือกเร็ว ๆ — งานแบบนี้ ใช้อะไร
ประเภทแบบเห็นภาพ
ประเภทหัวสกรู / โบลท์ (แบ่งตามหัว)
| แบบหัว | ไขด้วย | จุดเด่น / เหมาะกับงาน |
|---|---|---|
| หัวหกเหลี่ยม (Hex) | ประแจ / บล็อก | โบลท์ทั่วไป ขันแรงบิดสูง งานโครงสร้าง-เครื่องจักร |
| หัวจม / อัลเลน (Socket cap) | หกเหลี่ยมจม (Allen) | ขันแน่น หัวเรียบสวย งานเครื่องจักร/แม่พิมพ์ พื้นที่แคบ |
| หัวกลม / แพน (Pan/Round) | แฉก + / ปากแบน | สกรูทั่วไป งานเหล็กแผ่น พลาสติก อิเล็กทรอนิกส์ |
| หัวเรียบ / เตเปอร์ (Flat/Countersunk) | แฉก + / หกเหลี่ยมจม | ฝังเรียบเสมอผิว ไม่สะดุด งานไม้/ตกแต่ง/บานพับ |
| หัวกระทะ / ทรัส (Truss/Button) | แฉก + | หัวกว้างเตี้ย กดแผ่นบางไม่ทะลุ งานแผ่นเมทัลชีท |
| หัวเหลี่ยม / ตะปูควง (Coach/Lag) | ประแจ | งานไม้หนัก โครงไม้ ยึดโครงสร้างไม้-ปูน |
ประเภทสกรู / โบลท์ (แบ่งตามการใช้งาน)
| ชนิด | เกลียว / ปลาย | ยึดกับอะไร |
|---|---|---|
| สกรูเกลียวมิล / โบลท์ (Machine screw/Bolt) | เกลียวมาตรฐานตลอด/บางส่วน | ยึดกับน็อตหรือรูเกลียว งานโลหะ-เครื่องจักร |
| สกรูเกลียวปล่อย (Self-tapping) | เกลียวห่าง ต๊าปเกลียวเอง | เหล็กแผ่นบาง/พลาสติก (เจาะรูนำก่อน) |
| สกรูเมทัลชีท / ปลายสว่าน (Self-drilling) | ปลายดอกสว่าน + แหวนยาง EPDM | หลังคาเมทัลชีท/เหล็กแผ่น เจาะ+ขันในตัว กันรั่ว |
| สกรูไม้ (Wood screw) | เกลียวหยาบ ปลายแหลม | ยึดไม้ ไม้อัด เฟอร์นิเจอร์ |
| สตัดโบลท์ (Stud) | เกลียวสองปลาย ไม่มีหัว | ยึดหน้าแปลน งานที่ต้องถอด-ประกอบบ่อย |
| ยูโบลท์ (U-bolt) | ตัวยูเกลียวสองปลาย + น็อต | รัดท่อ เพลา โครงเหล็ก (ที่ร้านมี SUS304) |
ประเภทน็อต (Nut)
| ชนิด | จุดเด่น | เหมาะกับงาน |
|---|---|---|
| น็อตหกเหลี่ยม (Hex nut) | มาตรฐานทั่วไป | คู่กับโบลท์ทั่วไปทุกงาน |
| น็อตล็อกไนล่อน (Nylon lock nut) | มีวงแหวนไนล่อนบีบเกลียว กันคลาย | งานสั่นสะเทือน เครื่องจักร รถ |
| น็อตหางปลา / ปีกผีเสื้อ (Wing nut) | ขันด้วยมือ ไม่ต้องใช้เครื่องมือ | งานถอด-ใส่บ่อย ฝาครอบ |
| น็อตหมวก / โดม (Cap/Dome nut) | ปิดปลายเกลียว เรียบสวย | งานตกแต่ง กันบาด กันสนิมปลายเกลียว |
| น็อตริเวท / บลายด์นัท (Rivet nut) | ฝังสร้างเกลียวในแผ่นบาง | เหล็กแผ่นบางที่ต๊าปเกลียวไม่ได้ |
ระบบเกลียว (Thread)
| ระบบ | ตัวอย่าง | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เกลียวมิล (Metric M) | M6 · M8 · M10 · M12 | มุมเกลียว 60° มาตรฐานสากลนิยมสุด · ระบุ Ø×พิตช์ เช่น M8×1.25 |
| หยาบ vs ละเอียด (Coarse/Fine) | M8×1.25 (หยาบ) / M8×1.0 (ละเอียด) | ละเอียด = ขันแน่น กันคลายดี · หยาบ = ขันเร็ว ทนเกลียวเสียหาย |
| เกลียวนิ้ว / หุน (UNC/UNF · Whitworth) | 1/4" · 3/8" · 1/2" | งานเก่า/นำเข้าบางชนิด · UNC/UNF 60°, วิตเวิร์ธ 55° — คนละระบบกับมิล ใช้แทนกันไม่ได้ |
วัสดุ & เกรดความแข็งแรง
| วัสดุ / เกรด | ความแข็งแรง (Tensile) | เหมาะกับงาน |
|---|---|---|
| เหล็กชุบซิงค์ (Zinc/Galvanized) | เกรดทั่วไป | งานทั่วไป ในร่ม กันสนิมพอควร |
| เหล็กเกรด 8.8 | ~800 MPa (คราก ~640) | โครงสร้าง งานรับแรงทั่วไป |
| เหล็กเกรด 10.9 / 12.9 | ~1000 / 1200 MPa | งานรับแรงสูง เครื่องจักร แม่พิมพ์ (แข็งแต่เปราะขึ้น) |
| สแตนเลส 304 (A2) | ~700 MPa (A2-70) | กันสนิม งานทั่วไป ในร่ม-กลางแจ้ง |
| สแตนเลส 316 (A4) | ~800 MPa (A4-80) | กันสนิมสูง งานทะเล/ชายฝั่ง/สารเคมี |
การชุบผิวกันสนิม — รหัสชุบที่พบบ่อย (W/Z · Y/Z)
| รหัส / ชนิดชุบ | สี / ลักษณะ | เหมาะกับงาน |
|---|---|---|
| ซิงค์ขาว (W/Z · WZ · White Zinc) | เงินวาว | เคลือบผิวเหล็กด้วยสังกะสี (การชุบสังกะสี) กันสนิม — งานในร่ม หรือภายนอกที่โดนความชื้นไม่มาก |
| ซิงค์เหลือง / รุ้ง (Y/Z · Yellow Zinc) | เหลืองรุ้ง | ชุบสังกะสีแบบพาสซิเวตสีเหลือง ทนสนิมได้ดีกว่าซิงค์ขาวเล็กน้อย |
มาตรฐาน DIN / ISO ของสกรู-น็อต (อ้างอิงเลขที่มาตรฐาน)
| เลขที่ DIN | ชนิดสกรู / น็อต | ISO เทียบ |
|---|---|---|
| DIN 933 | สกรูหัวหกเหลี่ยม เกลียวตลอด (Hex bolt · full thread) | ISO 4017 |
| DIN 931 | สกรูหัวหกเหลี่ยม เกลียวบางส่วน (Hex bolt · partial) | ISO 4014 |
| DIN 912 | สกรูหัวจม / อัลเลน (Socket head cap) | ISO 4762 |
| DIN 7991 | สกรูหัวจมเรียบ (Countersunk socket) | ISO 10642 |
| DIN 963 | สกรูหัวเรียบแฉก (Countersunk · slotted) | ISO 2009 |
| DIN 7985 | สกรูหัวกลม / แพนแฉก (Pan head · cross) | ISO 7045 |
| DIN 571 | ตะปูควงหัวหกเหลี่ยม (Coach / Lag screw) | — |
| DIN 603 | สกรูหัวกลมคอเหลี่ยม (Carriage bolt) | ISO 8677 |
| DIN 934 | น็อตหกเหลี่ยม (Hex nut) | ISO 4032 |
| DIN 985 | น็อตล็อกไนล่อน (Nyloc lock nut) | ISO 10511 |
| DIN 315 | น็อตปีกผีเสื้อ / หางปลา (Wing nut) | — |
| DIN 125 | แหวนอีแปะ (Flat washer) | ISO 7089 |
| DIN 127 | แหวนสปริง (Spring / lock washer) | — |
| DIN 7981 | สกรูเกลียวปล่อยหัวกลม (Self-tapping · pan) | ISO 7049 |
| DIN 7982 | สกรูเกลียวปล่อยหัวเรียบ (Self-tapping · CSK) | ISO 7050 |
เลือกยังไงให้ถูก — เช็ก 5 ข้อ
1) ยึดวัสดุอะไร → เลือกชนิดสกรู (ไม้→สกรูไม้, เมทัลชีท→ปลายสว่าน, โลหะ+น็อต→เกลียวมิล, ปูน→พุก) · 2) รับแรงแค่ไหน → เลือกเกรด (ทั่วไป 4.8–8.8, งานหนัก 10.9–12.9) · 3) สภาพแวดล้อม → กลางแจ้ง/ชื้น = ชุบซิงค์/สแตนเลส, ทะเล = สแตนเลส 316 · 4) เกลียวต้องเข้าคู่ → สกรู+น็อต ระบบและพิตช์เดียวกัน (มิล↔มิล) · 5) หัว/ไขควงที่มี → เลือกแบบหัวให้ตรงเครื่องมือ (แฉก/หกเหลี่ยม/อัลเลน)
น็อต-สกรู & พุก ที่เรามีขาย
คำถามที่พบบ่อย
เกรดโบลท์ 8.8 กับ 10.9 ต่างกันยังไง?
ตัวเลขบนหัวโบลท์บอกความแข็งแรง — 8.8 = ทนแรงดึงราว 800 MPa จุดครากราว 640 MPa · 10.9 = ราว 1000/900 MPa แข็งแรงกว่าเหมาะงานรับแรงสูงกว่า แต่เปราะกว่าเล็กน้อย · เลือกให้พอกับแรงที่ใช้จริง งานบ้านทั่วไป 4.8–8.8 ก็พอ ส่วนงานเครื่องจักร/โครงสร้างหนักใช้ 10.9–12.9
สแตนเลส 304 กับ 316 เลือกอันไหน?
สแตนเลส 316 (A4) มีโมลิบดีนัม ทนการกัดกร่อน ไอเค็ม และสารเคมีได้ดีกว่า เหมาะงานทะเล ชายฝั่ง สระว่ายน้ำ และงานเคมี — ราคาสูงกว่า · สแตนเลส 304 (A2) กันสนิมได้ดีพอสำหรับงานทั่วไปทั้งในร่มและกลางแจ้งปกติ
เกลียวมิลกับเกลียวหุน (นิ้ว) ต่างกันยังไง?
เกลียวมิล (M) วัดขนาดและระยะพิตช์เป็นมิลลิเมตร มุมเกลียว 60° เป็นมาตรฐานสากล · เกลียวหุน/นิ้ว วัดเป็นนิ้ว (UNC/UNF มุม 60°, วิตเวิร์ธ Whitworth มุม 55°) · ทั้งสองระบบใช้แทนกันไม่ได้ — สกรูกับน็อตต้องเป็นระบบและพิตช์เดียวกัน ไม่งั้นเกลียวรูดหรือขันไม่เข้า
น็อตล็อกไนล่อนดียังไง ต่างจากน็อตธรรมดา?
น็อตล็อกไนล่อน (nylon insert lock nut) มีวงแหวนไนล่อนที่ปลาย เมื่อขันจนสุด เกลียวจะกดบีบไนล่อน ทำให้เกิดแรงเสียดทานกันน็อตคลายตัวจากแรงสั่นสะเทือน เหมาะกับงานเครื่องจักร รถ และจุดที่สั่นตลอดเวลา · ถ้าไม่มี ใช้แหวนสปริงหรือน้ำยาล็อกเกลียวช่วยได้
พุก (anchor) คืออะไร ใช้ตอนไหน?
พุกคืออุปกรณ์ช่วยยึดสกรู/โบลท์เข้ากับผนังปูน คอนกรีต หรืออิฐ ที่ไม่มีเกลียวรองรับ — เจาะรูตามขนาดพุก ใส่พุกลงไป แล้วขันสกรู ตัวพุกจะบานออกอัดล็อกในรู · ที่ร้านมีพุกตะกั่ว SUG หลายขนาด (1/4"–1/2") ทั้งแบบมีตะขอและห่วงเกลียว
W/Z (WZ) กับ Y/Z บนสกรูคืออะไร?
เป็นรหัสการชุบผิวกันสนิม · W/Z หรือ WZ ย่อจาก White Zinc = สกรูชุบซิงค์ขาว (หรือที่เรียกติดปากว่าการชุบสังกะสี) เป็นการเคลือบผิวเหล็กด้วยสังกะสีเพื่อป้องกันสนิม ทำให้สกรูมีสีเงินวาว เหมาะสำหรับงานในร่มหรืองานภายนอกที่โดนความชื้นไม่มาก · นอกจากซิงค์ขาวแล้ว ยังมี Y/Z (Yellow Zinc) ซิงค์เหลือง/รุ้ง ที่ทนสนิมได้ดีกว่าเล็กน้อย
ในชื่อสินค้ามี +N และ +W หมายถึงอะไร?
เป็นรหัสบอกของที่แถมมาในชุด · +N = มีน็อต (Nut) ให้ด้วย · +W = มีแหวน (Washer) แปะให้ด้วย · เช่น "สกรูหัวเหลี่ยม 1/4\"x1\"+N+W" หมายถึงได้ทั้งสกรู น็อต และแหวน ครบชุดในตัวเดียว ไม่ต้องซื้อแยก
ไม่แน่ใจว่าต้องใช้สกรู/น็อตแบบไหน?
บอกงานที่จะยึด (วัสดุ + ความหนา + สภาพแวดล้อม) มาได้เลย เราช่วยแนะนำชนิด เกลียว และเกรดให้ตรงงาน