แว่นตานิรภัยเป็นอุปกรณ์ป้องกันที่ถูกที่สุดในร้านช่าง แต่เลือกสีเลนส์ผิดงานก็มองชิ้นงานไม่ชัด และที่อันตรายกว่าคือความเข้าใจผิดว่า “แว่นดำใส่มองเชื่อมได้” บทความนี้สรุปว่าเลนส์ใส เทา ดำ ใช้ต่างกันยังไง UV400 หมายถึงอะไร และทำไมแว่นนิรภัยทุกสีใช้แทนหน้ากากเชื่อมไม่ได้
แว่นตานิรภัยกันอะไร และไม่กันอะไร
- กัน: สะเก็ดเหล็ก เศษเจียร เศษไม้ ฝุ่น และเศษวัสดุที่กระเด็นเข้าตาจากด้านหน้า ระหว่างเจียร ตัด เจาะ ขัด
- กัน: รังสี UV จากแสงแดด (รุ่นที่ระบุ UV400)
- ไม่กัน: แสงอาร์คเชื่อมและแสงจากงานเชื่อม/ตัดแก๊ส ซึ่งต้องใช้เลนส์กรองแสงที่มีเบอร์ shade
- ไม่ครอบคลุม: ทั้งใบหน้า — งานเจียร/ตัดด้วยใบตัดที่อาจแตกกระเด็น ควรใส่หน้ากากกันสะเก็ด (face shield) ทับอีกชั้น
UV400 แปลว่าอะไร
UV400 หมายถึงเลนส์กรองรังสียูวีที่ความยาวคลื่นไม่เกิน 400 นาโนเมตร ซึ่งครอบคลุมทั้ง UVA และ UVB จากแสงแดด จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือ UV400 ไม่ได้เกี่ยวกับความเข้มของสีเลนส์ — เลนส์ใสก็กัน UV400 ได้ และเลนส์ดำก็ไม่ได้กัน UV มากกว่าเลนส์ใสเพียงเพราะสีเข้ม
แว่นตานิรภัย Keenness ทั้ง 3 สี (V101 ใส, V102 เทา, V103 ดำ) ระบุกัน UV400 และขาปรับได้ 4 ระดับ
UV400 ไม่ใช่เบอร์กรองแสงเชื่อม (shade) — แสงเชื่อมมีทั้ง UV ความเข้มสูงมาก แสงจ้าที่มองเห็น และรังสีอินฟราเรด ต้องใช้เลนส์เชื่อมที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ
เลนส์ใส เทา ดำ ใช้ต่างกันยังไง
| สีเลนส์ | ลักษณะ | เหมาะกับ | ไม่เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| ใส (V101) | ไม่ลดแสง เห็นสีและรายละเอียดตามจริง | งานในร่ม ในโรงงาน งานเจียร ตัด เจาะ ขัด งานไม้ งานกลางคืน | กลางแดดจ้า (ต้องหรี่ตา) |
| เทา (V102) | ลดแสงจ้า แต่สียังใกล้ธรรมชาติ | งานกลางแจ้ง ตัดหญ้า งานหลังคา งานสนาม งานก่อสร้างที่แดดแรง | ที่ร่มหรือแสงน้อย |
| ดำ (V103) | เข้มที่สุด ลดแสงจ้าได้มากที่สุด | แดดจัด งานบนหลังคา ริมน้ำ พื้นที่สะท้อนแสงมาก | เข้าที่ร่ม/ในอาคาร ภาพมืดจนมองรายละเอียดงานไม่ชัด |
- เลือกไม่ถูก ให้เลือกเลนส์ใส — ใช้ได้กว้างที่สุด ใส่ได้ทั้งวันทั้งที่สว่างและแสงน้อย
- งานกลางแจ้งที่ต้องเดินเข้าออกร่ม เลนส์เทาเป็นตัวกลางที่ดี ไม่มืดเท่าเลนส์ดำ
- อย่าใส่เลนส์เข้มทำงานเครื่องมือหมุนในที่มืด — มองไม่เห็นขอบใบหรือมือตัวเองชัด เสี่ยงกว่าไม่ใส่แว่นเข้มเสียอีก
ใส่แว่นตานิรภัยเชื่อมได้ไหม — ไม่ได้
คำตอบชัด ๆ คือ แว่นตานิรภัยทุกสี รวมถึงเลนส์ดำ ใช้มองอาร์คเชื่อมไม่ได้ ไม่ว่าจะเชื่อมไฟฟ้า (ลวดเชื่อม) TIG หรือ MIG แสงอาร์คมีความเข้มสูงกว่าแสงแดดมาก เลนส์กันแดดลดได้แค่แสงจ้าทั่วไป ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับแสงชนิดนี้
- ผลที่เกิด: อาการตาแฟลช (กระจกตาอักเสบจากแสงเชื่อม) มักเป็นหลังเชื่อมไปหลายชั่วโมง แสบตา เคืองเหมือนมีทรายในตา น้ำตาไหล สู้แสงไม่ได้ ถ้าโดนบ่อยหรือหนักอาจทำให้ตาเสียหายระยะยาว
- เชื่อมอาร์ค: ต้องใช้หน้ากากเชื่อมที่มีเลนส์กรองแสงเบอร์ shade เหมาะกับกระแสเชื่อม ดูการเลือกเบอร์ที่คู่มือเบอร์หน้ากากเชื่อม (shade) และการเลือกหน้ากากปรับแสงอัตโนมัติที่บทความเลือกหน้ากากเชื่อมแบบ auto dark
- เชื่อม/บราซ/ตัดด้วยแก๊ส: แสงไม่จ้าเท่าอาร์ค แต่ก็ยังต้องใช้แว่นหรือหน้ากากที่เลนส์มีเบอร์ shade สำหรับงานแก๊สโดยเฉพาะ แว่นกันแดดหรือแว่นนิรภัยเลนส์ดำใช้แทนไม่ได้เช่นกัน
- คนรอบข้าง: ผู้ช่วยหรือคนที่ยืนดูก็โดนแสงได้ ควรใช้ม่านกั้นหรือให้หันหลัง อย่าให้ยืนมองด้วยแว่นกันแดด
ในตลาดมักเรียกแว่นนิรภัยรวม ๆ ว่า “แว่นเชื่อม” แต่ถ้าเลนส์ไม่ได้ระบุเบอร์ shade สำหรับงานเชื่อม ก็ใช้มองแสงเชื่อมโดยตรงไม่ได้ ให้ดูที่เบอร์ shade ไม่ใช่สีเลนส์
แล้วแว่นนิรภัยมีประโยชน์อะไรกับช่างเชื่อม
มีมาก — ใส่ไว้ ใต้หน้ากากเชื่อม ตลอดเวลา เพราะตอนเปิดหน้ากากขึ้นเพื่อเคาะสแลก เจียรแต่งแนว หรือแปรงลวด สะเก็ดและเศษสแลกกระเด็นเข้าตาได้ง่ายที่สุด เลนส์ใสเหมาะที่สุดสำหรับใส่ใต้หน้ากาก เพราะไม่ทำให้มองงานมืดลง ดูอุปกรณ์ป้องกันครบชุดได้ที่บทความอุปกรณ์ Safety สำหรับช่างเชื่อม
งานเจียร ตัด: ใส่แว่นอย่างเดียวพอไหม
สำหรับงานเจาะ ขัดเบา ๆ แว่นนิรภัยอย่างเดียวมักพอ แต่งานเครื่องเจียรและใบตัดที่หมุนเร็ว แนะนำให้ใส่ หน้ากากกันสะเก็ด (face shield) ทับแว่น อีกชั้น เพราะสะเก็ดร้อนและเศษใบที่แตกอาจกระแทกโดนแก้ม คาง หรือเล็ดลอดเข้ามาจากด้านข้าง แว่นรับแรงได้เฉพาะบริเวณดวงตา · เรื่องการเลือกและใช้ใบตัดให้ปลอดภัยดูที่คู่มือใบตัด
ใส่และดูแลแว่นให้ใช้ได้จริง
- ปรับขาให้กระชับ — แว่น Keenness ขาปรับได้ 4 ระดับ ปรับให้เลนส์แนบใบหน้า ไม่มีช่องว่างใหญ่ด้านบน/ล่าง
- ล้างด้วยน้ำก่อนเช็ด — ฝุ่นเหล็กและผงเจียรบนเลนส์ ถ้าเช็ดแห้งจะเป็นรอยขีด ล้างน้ำแล้วซับด้วยผ้านุ่ม
- เลนส์เป็นรอยมากหรือร้าว ให้เปลี่ยน — รอยขีดทำให้มองไม่ชัดและตาล้า เลนส์ที่ร้าวรับแรงกระแทกได้ลดลง
- เก็บแยกจากเครื่องมือ — อย่าโยนรวมในกล่องเครื่องมือ
- ทีมช่าง/โรงงาน — แจกคนละอัน มีแบบยกกล่อง 12 ชิ้นแยกซองทีละชิ้น ทั้งเลนส์ใส เทา และดำ
สรุป
เลนส์ใสใช้งานในร่ม เจียร ตัด เจาะ ขัด และใส่ใต้หน้ากากเชื่อม · เลนส์เทาใช้กลางแจ้งที่แดดแรงแต่ยังเห็นสีธรรมชาติ · เลนส์ดำใช้แดดจัดและพื้นที่สะท้อนแสง · UV400 คือกรอง UV จากแดด ไม่ใช่เบอร์กรองแสงเชื่อม — แว่นตานิรภัยทุกสีใช้มองแสงเชื่อมไม่ได้ งานเชื่อมอาร์คต้องใช้หน้ากากเชื่อมเบอร์ shade ที่เหมาะกับกระแส และงานแก๊สก็ต้องใช้เลนส์มีเบอร์ shade เช่นกัน · งานเจียรควรใส่หน้ากากกันสะเก็ดทับแว่น
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: แว่นตานิรภัย Keenness V101 เลนส์ใส · แว่นตานิรภัย Keenness V102 เลนส์เทา · อุปกรณ์ป้องกันงานเชื่อม (หน้ากาก ถุงมือ ปลอกแขน)
Happy Metal จำหน่ายแว่นตานิรภัย อุปกรณ์ป้องกันงานเชื่อม และอุปกรณ์งานช่าง — ปรึกษาได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
แว่นกันแดดหรือแว่นเลนส์ดำใส่มองเชื่อมได้ไหม
ไม่ได้ แว่นกันแดดและแว่นนิรภัยเลนส์ดำไม่ได้กรองแสงเชื่อม มองอาร์คแล้วเสี่ยงตาแฟลชและตาเสียหาย งานเชื่อมอาร์คต้องใช้หน้ากากเชื่อมที่มีเบอร์ shade และงานแก๊สต้องใช้เลนส์ที่มีเบอร์ shade สำหรับงานแก๊ส
เลนส์ใสกัน UV ได้ไหม
ได้ ถ้าเลนส์ระบุ UV400 การกัน UV ไม่ขึ้นกับความเข้มของสี เช่น แว่น Keenness V101 เลนส์ใสก็ระบุกัน UV400 เหมือนเลนส์เทาและเลนส์ดำ
ใส่แว่นสายตาอยู่แล้ว ต้องใส่แว่นนิรภัยไหม
ควรใส่ เพราะแว่นสายตาทั่วไปไม่ได้ออกแบบมารับแรงกระแทกจากสะเก็ดและมักเปิดด้านข้าง ใช้แว่นนิรภัยแบบสวมทับแว่นสายตา หรือใส่หน้ากากกันสะเก็ดทับอีกชั้นเมื่อทำงานเจียรหรือตัด
