ยาขัดเงามีหลายสี น้ำตาล ขาว ฟ้า เขียว ดำ แดง แต่ละสีไม่ได้ต่างกันแค่สี — เป็นตัวบอกความหยาบของผงขัดและงานที่เหมาะ ใช้ผิดลำดับหรือป้ายหลายสีบนลูกผ้าลูกเดียว ผลคือขัดนานแต่ไม่เงา หรือได้ผิวเป็นฝ้า บทความนี้สรุปว่ายาแต่ละสีใช้ขั้นไหน กับโลหะอะไร และต้องจับคู่กับลูกผ้าแบบไหน (ขั้นตอนขัดสแตนเลสจนเงาแบบละเอียด อ่านต่อที่เทคนิคขัดสแตนเลสให้เงา)
ยาขัดเงาทำงานยังไง
ยาก้อน (ที่ช่างเรียกกันว่าไขปลาวาฬ) คือผงขัดผสมไข/แว็กซ์อัดเป็นแท่ง ป้ายลงบนลูกผ้าที่กำลังหมุน ไขทำให้ผงเกาะผ้า แล้วผงขัดค่อย ๆ ลบรอยบนผิวโลหะ ผงหยาบลบรอยได้เร็วแต่ผิวยังขุ่น ผงละเอียดลบรอยได้น้อยแต่ให้ความเงา ดังนั้นการขัดเงาจึงต้องเริ่มจาก ยาตัด (cutting) ไปจบที่ ยาเงา (colouring) เสมอ
ยาขัดเงาไม่ได้ลบรอยลึก รอยเจียรหรือรอยกระดาษทรายหยาบต้องขัดออกด้วยกระดาษทราย/จานทรายก่อน โดยทั่วไปไล่ให้ถึงราวเบอร์ 320–600 ก่อนขึ้นลูกผ้า (ดูคู่มือเบอร์กระดาษทราย)
ยาขัดแต่ละสี ใช้ขั้นไหน กับโลหะอะไร
สีของยาขัดไม่ใช่มาตรฐานบังคับ แต่ละยี่ห้อสูตรต่างกันได้ ตารางนี้เป็นแนวทางที่ใช้กันทั่วไป ให้ดูคำอธิบายบนฉลากประกอบเสมอ
| สียาขัด | ขั้น | โลหะที่เหมาะ (แนวทางทั่วไป) | ลูกผ้าที่ใช้คู่ |
|---|---|---|---|
| ดำ | ตัดหนัก (หยาบสุด) | เหล็ก เหล็กหล่อ สแตนเลส ผิวที่มีรอยมาก | ลูกผ้าปอ (ไซซัล) หรือผ้าเย็บแน่น |
| น้ำตาล | ตัด/ลบรอย | ทองเหลือง ทองแดง อลูมิเนียม และใช้เป็นขั้นแรกของสแตนเลส | ลูกผ้าปอ หรือลูกผ้ายีนส์ |
| ขาว | ขัดละเอียด–เงา | สแตนเลส อลูมิเนียม โครเมียม นิกเกิล | ลูกผ้ายีนส์ หรือผ้านิ่มเย็บ |
| ฟ้า | ขั้นกลางถึงเงา (สูตรต่างกันมากตามยี่ห้อ) | ใช้ได้หลายโลหะ ดูฉลาก | ลูกผ้ายีนส์ หรือผ้านิ่ม |
| เขียว | เงาขั้นสุดท้าย | สแตนเลส และโลหะแข็ง | ลูกผ้านิ่ม (ผ้าดิบ/คอตตอน) |
| แดง | เงาขั้นสุดท้าย (ละเอียดมาก) | ทอง เงิน ทองเหลือง งานโลหะอ่อน | ลูกผ้านิ่ม/ผ้าสักหลาด |
ยาขัดที่ร้านมีขาย
- KANABAR ยาขัดไขปลาวาฬ สีน้ำตาล A-PA002 — ฉลากระบุเป็นสูตรขัดหยาบ ลบรอย ใช้เป็นขั้นแรกหลังผ่านกระดาษทรายแล้ว
- KANABAR ยาขัดไขปลาวาฬ สีขาว A-PA001 — ฉลากระบุเป็นสูตรขัดละเอียด เงาใส ใช้ต่อหลังสีน้ำตาล
- KANABAR ยาก้อนขัดเงา (ไขปลาวาฬ) สีฟ้า — มีหลายขนาดก้อน ก่อนใช้ให้ดูฉลากว่าเป็นขั้นไหน และทดลองกับชิ้นทดสอบก่อนงานจริง
- TN ผงขัดเงาสแตนเลส — เป็นแบบผง ใช้ตามวิธีบนฉลาก
สีดำ เขียว และแดง อธิบายไว้ในตารางเป็นความรู้ทั่วไป หากต้องการใช้ สอบถามร้านก่อนว่ามีของหรือไม่
ลูกผ้าแต่ละแบบเหมาะกับขั้นไหน
| ลูกผ้า | ลักษณะ | ขั้นที่เหมาะ |
|---|---|---|
| ผ้าปอ (ไซซัล) | เส้นใยแข็ง กินผิวมาก | ขั้นตัด ลบรอยกระดาษทราย ใช้คู่ยาหยาบ (น้ำตาล/ดำ) |
| ผ้ายีนส์ | เนื้อแน่น เหนียว อยู่ทรง | ขั้นตัดเบาถึงขั้นกลาง ลบรอยและเริ่มขึ้นเงา |
| ผ้านิ่ม (ผ้าดิบ/ผ้าขาว) | นุ่ม ยืดหยุ่น เข้าโค้งได้ดี | ขั้นเงาสุดท้าย ใช้คู่ยาละเอียด (ขาว/เขียว) |
| แบบตอกหนัง | เสริมหนังที่รูกลาง ทนแรงขันแกน | งานแท่นขัดที่ใช้ต่อเนื่องทั้งวัน |
| ขนแกะ / ฟองน้ำ | สำหรับยาขัดแบบครีม/น้ำ | งานขัดสีรถ ไม่ใช่งานยาก้อนบนโลหะ |
ลูกผ้าหนา (เช่น 3 หุน หรือแบบ 1 นิ้ว) อยู่ทรงและกดงานได้หนักกว่า ลูกบาง (2 หุน) เบาและเข้าซอกได้ง่ายกว่า ส่วนจะเลือกล้อทรายหรือลูกขัดแบบอื่นสำหรับงานลบรอย ดูบทความเปรียบเทียบล้อทรายและลูกขัด
ลำดับการขัดเงาโลหะ
- เตรียมผิว — ลบรอยลึกด้วยกระดาษทราย/จานทรายไล่เบอร์ ให้เหลือแต่รอยละเอียดสม่ำเสมอ
- ขั้นตัด — ลูกผ้าปอหรือลูกผ้ายีนส์ + ยาสีน้ำตาล (รอยหนักใช้ยาดำ) ขัดจนรอยกระดาษทรายหายหมด
- เช็ดผิวให้สะอาด — เช็ดคราบยาเก่าออกด้วยผ้าสะอาด ไม่ให้ผงหยาบติดไปขั้นถัดไป
- ขั้นเงา — เปลี่ยนเป็นลูกผ้านิ่มอีกลูก + ยาสีขาว (หรือเขียวสำหรับสแตนเลส) แรงกดเบากว่าขั้นตัด
- เก็บงาน — เช็ดคราบไขด้วยผ้านุ่มสะอาด ถ้ายังเห็นรอยเส้นเล็ก ให้ย้อนกลับไปขั้นตัด ไม่ใช่กดขั้นเงาให้หนักขึ้น
กฎสำคัญ: ยา 1 สี = ลูกผ้า 1 ลูก
- ห้ามใช้ลูกผ้าลูกเดียวกับยาหลายสี — ผงหยาบที่ค้างในผ้าจะทำให้ขั้นเงาเป็นรอยขนแมวเสมอ เขียนชื่อสียาไว้ที่ลูกผ้าหรือแกนจะได้ไม่สลับ
- แยกลูกผ้างานเหล็กกับงานสแตนเลส — เศษเหล็กที่ติดผ้าจะทำให้สแตนเลสขึ้นจุดสนิมภายหลัง
- ป้ายยาทีละน้อยแต่บ่อย — ยามากเกินทำให้ไขพอกเป็นคราบดำบนชิ้นงานและเช็ดยาก
- ปรับผิวลูกผ้า — ลูกผ้าที่ยาพอกแข็งให้ใช้แปรง/ที่แต่งหน้าลูกผ้าขูดคราบออก ลูกผ้าจะกินงานดีขึ้น
- เก็บยาในถุง/กล่องแยกสี — กันฝุ่นและผงยาอื่นปนเปื้อน
ความปลอดภัยเวลาใช้แท่นขัด
- แตะชิ้นงานที่ ด้านหน้าค่อนลงล่างของลูกผ้า (ต่ำกว่าแกน) ตรงที่ผิวลูกผ้าวิ่งลงพื้น และให้ขอบชิ้นงานชี้ลงตามทิศหมุน ลูกผ้าจะวิ่งหลุดออกจากขอบแทนที่จะเกี่ยวขอบแล้วกระชากงานออกจากมือ
- ห้ามขัดของที่เป็นเส้น/ห่วง เช่น โซ่ ลวด สายไฟ ด้วยมือเปล่าบนลูกผ้า เพราะพันเข้าเครื่องได้ทันที
- หลีกเลี่ยงถุงมือหลวม แขนเสื้อยาว และผมยาวใกล้ลูกผ้าที่หมุน
- ใส่แว่นนิรภัยหรือหน้ากากใส และหน้ากากกันฝุ่น เพราะเส้นใยผ้าและผงยาฟุ้งตลอดเวลา
- ใช้ลูกผ้าที่ขนาดรูแกนและรอบใช้งานตรงกับเครื่อง
สรุป
ขัดเงาโลหะต้องไล่จาก ยาตัด (น้ำตาล/ดำ คู่ลูกผ้าปอหรือผ้ายีนส์) ไป ยาเงา (ขาว/เขียว คู่ลูกผ้านิ่ม) · สีของยาแต่ละยี่ห้อต่างกันได้ ให้ดูฉลากประกอบ · ใช้ลูกผ้าแยก 1 ลูกต่อยา 1 สี และแยกงานเหล็กกับสแตนเลส · ยาขัดไม่ลบรอยลึก ต้องเตรียมผิวด้วยกระดาษทรายให้ดีก่อน
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: ลูกผ้าขัดเงาและยาขัด · ลูกขัดผ้าปอ (ไซซัล) ตอกหนัง เลือกขนาด · KANABAR ยาขัดไขปลาวาฬ สีขาว A-PA001
Happy Metal จำหน่ายลูกผ้าขัดเงา ลูกผ้าปอ ลูกผ้ายีนส์ ยาขัดเงา และอุปกรณ์งานขัดโลหะ — ปรึกษาเลือกยาขัดและลูกผ้าให้เหมาะกับชิ้นงานได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
ขัดสแตนเลสให้เงาใช้ยาขัดสีอะไร
โดยทั่วไปเริ่มด้วยยาสีน้ำตาลกับลูกผ้าปอหรือผ้ายีนส์เพื่อลบรอย แล้วจบด้วยยาสีขาวหรือเขียวกับลูกผ้านิ่ม ทั้งนี้ผิวต้องผ่านกระดาษทรายไล่เบอร์มาก่อน ยาขัดอย่างเดียวลบรอยลึกไม่ได้
ใช้ลูกผ้าลูกเดียวกับยาหลายสีได้ไหม
ไม่ควร เพราะผงหยาบจากยาตัดจะค้างในเนื้อผ้าและทำให้ขั้นเงาเป็นรอยขนแมว ให้แยกลูกผ้าตามสียาและเขียนกำกับไว้
ขัดแล้วผิวเป็นคราบดำ ๆ เกิดจากอะไร
ส่วนมากเกิดจากป้ายยามากเกินจนไขพอกบนชิ้นงาน ให้ป้ายยาทีละน้อย เช็ดคราบด้วยผ้านุ่มสะอาดระหว่างขั้น และขูดคราบยาที่พอกแข็งบนหน้าลูกผ้าออก
