เชื่อมเสร็จแล้วต้องเจียรแนวให้เรียบ หลายคนหยิบจานทรายซ้อนเบอร์เดียวขัดตั้งแต่ต้นจนจบ ผลคือช้า ใบหมดเร็ว หรือได้ผิวเป็นรอยลึกที่ต้องกลับมาขัดซ้ำ บทความนี้สรุปว่างานแนวเชื่อมแต่ละแบบควรเริ่มที่เบอร์ไหน ไล่เบอร์ยังไง จับเครื่องทำมุมเท่าไหร่ และขัดสแตนเลสต่างจากเหล็กตรงไหน (ถ้าอยากเทียบยี่ห้อจานทรายซ้อน อ่านบทความเปรียบเทียบจานทรายซ้อน)
หลักคิดง่าย ๆ: เบอร์น้อย = กินเนื้อเร็ว เบอร์มาก = ผิวเนียน
ตัวเลขบนจานทรายซ้อนคือความละเอียดของเม็ดทราย เบอร์ 40 เม็ดใหญ่ กินเนื้อเร็วแต่ทิ้งรอยลึก เบอร์ 120 เม็ดเล็ก กินช้าแต่ผิวเรียบ งานแนวเชื่อมจึงมักใช้ 2–3 เบอร์ต่อกัน: เบอร์หยาบปาดแนวนูนให้ราบ แล้วใช้เบอร์ละเอียดกว่าลบรอยของเบอร์ก่อนหน้า (รายละเอียดระบบเบอร์ทรายทั้งหมดดูที่คู่มือเบอร์กระดาษทราย)
| เบอร์ | หน้าที่ | งานแนวเชื่อมที่เหมาะ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| #40 | ปาดเนื้อหนัก | แนวนูนสูง เหล็กหนา ลบเม็ดสะเก็ด/แนวเกิน งานโครงสร้างที่ไม่ต้องสวย | รอยลึก ถ้าจะทำสีหรือโชว์ผิวต้องไล่เบอร์ต่อ · บนแผ่นบางกินทะลุเนื้อได้ง่าย |
| #60 | ปาดแนว + เกลี่ยผิว | เบอร์เริ่มต้นที่ใช้บ่อยที่สุดสำหรับเจียรแนวเชื่อมเหล็กทั่วไป เช่น ประตู รั้ว โครงหลังคา | บนแผ่นบาง 1–2 มม. ใช้แรงกดเบา |
| #80 | เก็บผิวหลังปาด | ลบรอย #40/#60 ก่อนโป๊ว/ทำสี · แนวเชื่อมเล็กบนแผ่นบางเริ่มที่เบอร์นี้ได้เลย | ใช้ปาดแนวหนามาก ๆ จะช้าและเปลืองใบ |
| #120 | ผิวเรียบก่อนเก็บงาน | งานสแตนเลสก่อนขัดลาย/ขัดเงา · ผิวที่ต้องทำสีบาง ๆ · เกลี่ยรอยรอบแนวให้กลืน | ไม่ใช่เบอร์สำหรับปาดแนว ใช้หลังจากแนวราบแล้ว |
| #180 ขึ้นไป | เก็บผิวละเอียด | เตรียมผิวสแตนเลสก่อนขัดเงา งานตกแต่ง | ไล่ทีละขั้น อย่ากระโดดจาก #60 ไป #240 ทีเดียว |
กฎไล่เบอร์: ขยับทีละ 1–2 ขั้น (เช่น 40 → 80 → 120 หรือ 60 → 120) และขัดจนรอยของเบอร์ก่อนหน้าหายหมดก่อนเปลี่ยนเบอร์ ถ้ายังเห็นรอยเก่า เบอร์ถัดไปจะใช้เวลานานกว่าที่ควร
ลำดับเบอร์ตามงานที่เจอบ่อย
| งาน | ลำดับเบอร์ที่แนะนำ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เหล็กหนา งานโครงสร้าง ไม่ทำสีโชว์ | 40 → 60 (หรือ 60 อย่างเดียว) | เน้นเร็ว แนวราบพอ ไม่ต้องเนียน |
| ประตูรั้ว/เหล็กกล่อง ก่อนทำสี | 60 → 80 หรือ 60 → 120 | รอย #60 ใต้สีจะยังเห็นเป็นเส้นถ้าสีบาง |
| แผ่นบาง/งานตัวถัง | 80 → 120 | แรงกดเบา ขัดเป็นช่วงสั้น กันร้อนจนแผ่นบิด |
| สแตนเลสงานโชว์ผิว | 60 หรือ 80 → 120 → 180/240 | ต่อด้วยใยขัดหรือลูกผ้าตามผิวที่ต้องการ |
| ลบสนิม/สีเก่ารอบแนว | 60 → 80 | สีหนามากอาจเริ่ม #40 |
หลังอ่อน หลังแข็ง และทรงแบน (T27) กับทรงกรวย (T29)
จานทรายซ้อนต่างกัน 2 เรื่องที่มักถูกเรียกปนกัน คือ วัสดุหลังจาน กับ ทรงของจาน
- หลังอ่อน — ตัวจานยืดหยุ่น เข้าผิวโค้ง ซอก และรอยต่อท่อได้ดี ผิวที่ได้เนียนกว่า เหมาะเก็บผิวและงานสแตนเลส
- หลังแข็ง (ฝาเหล็ก) — ตัวจานแข็ง กดปาดแนวบนผิวเรียบได้มั่นคง คุมระนาบได้ดี เหมาะปาดแนวนูนบนแผ่นเรียบ
- ทรงแบน (Type 27) — หน้าจานเรียบ สัมผัสงานเป็นพื้นที่กว้าง เหมาะเกลี่ยผิวเรียบและงานเก็บผิว จับมุมต่ำราว 0–15° กับชิ้นงาน
- ทรงกรวย (Type 29) — หน้าจานลาดเป็นมุม ใช้ขอบที่ลาดกินเนื้อ ปาดแนวหนักได้เร็วกว่า จับมุมสูงขึ้นราว 15–25°
มุมที่ต่ำเกินไปทำให้หน้าจานแบนทับผิวเต็มหน้า ร้อนเร็วและขัดไม่ค่อยกิน มุมที่สูงเกินไปทำให้ขอบจานขุดผิวเป็นร่องและใบสึกเฉพาะขอบ ถ้าจานสึกแต่ขอบนอกจนกลีบหลุดเร็ว ให้ลดมุมลง
จานทรายซ้อนของร้านมีทั้งแบบหลังอ่อนและหลังแข็ง (ฝาเหล็ก) ขนาด 4 นิ้ว (100 × 16 มม.) — ทรงของจานแต่ละรุ่นดูได้จากรูปและหน้าสินค้า ช่วงมุมด้านบนเป็นแนวทางทั่วไป ปรับตามที่ผู้ผลิตแนะนำ
เซอร์โคเนีย กับ อลูมิเนียมออกไซด์ ต่างกันยังไง
เม็ดทรายบนจานทรายซ้อนที่พบบ่อยมี 2 แบบ (ภาพรวมวัสดุเม็ดทรายดูที่บทความวัสดุเม็ดทราย)
| หัวข้อ | เซอร์โคเนีย (Zirconia) | อลูมิเนียมออกไซด์ (Aluminium oxide) |
|---|---|---|
| ความคม/อายุใบ | เม็ดแตกตัวเป็นคมใหม่ระหว่างใช้ คมนานกว่า | คมดีช่วงแรก สึกเร็วกว่าเมื่อกดหนัก |
| แรงกดที่เหมาะ | ชอบแรงกดปานกลางถึงหนัก | แรงกดเบาถึงปานกลาง |
| งานที่เหมาะ | ปาดแนวเชื่อมเหล็กและสแตนเลส งานต่อเนื่อง | งานเบา เก็บผิว เหล็กทั่วไป |
| ความร้อน | ตัดกินเร็ว ความร้อนสะสมน้อยกว่าเมื่อใช้ถูกแรงกด | ถ้าเม็ดทื่อจะถูมากกว่าตัด ร้อนง่าย |
จานทรายซ้อน ทรายสีฟ้า ที่ร้านขาย (เช่น WINNING) ระบุว่าเม็ดทรายเป็นเซอร์โคเนียมคอรันดัม (อะลูมินาผสมเซอร์โคเนีย) ซึ่งเป็นกลุ่มที่เหมาะกับงานเจียรแนวเชื่อม สำหรับรุ่นอื่นให้ดูชนิดเม็ดทรายบนฉลาก
ขัดสแตนเลส: อย่าให้ร้อนจัด อย่าใช้ใบปนกับเหล็ก
- คุมความร้อน — สแตนเลสนำความร้อนต่ำ ความร้อนจะสะสมตรงจุดที่ขัด ถ้าผิวเปลี่ยนเป็นสีทอง/น้ำเงิน แปลว่าร้อนเกิน ผิวตรงนั้นทนสนิมลดลงและต้องขัดออกอีกรอบ ใช้แรงกดเบา เคลื่อนจานตลอด ขัดเป็นช่วงสั้นแล้วพัก
- แยกใบสแตนเลสกับใบเหล็ก — ใบที่เคยขัดเหล็กดำมีเศษเหล็กฝังอยู่ เอามาขัดสแตนเลสจะทำให้ผิวขึ้นจุดสนิมภายหลัง ควรมีใบเฉพาะงานสแตนเลส
- เลือกหลังอ่อนสำหรับงานโชว์ผิว — ตัวจานยืดหยุ่น หน้าสัมผัสเกลี่ยแรงได้ดี ลดรอยขุดและจุดร้อน
- อย่าปาดแนวลึกกว่าผิวงาน — ขัดให้แนวเสมอผิวพอ ขัดเลยลงไปทำให้เนื้อบางและเห็นเป็นแอ่ง
ต่อจากจานทรายซ้อนถ้าต้องการผิวลายขนแมวหรือผิวเงา ดูขั้นตอนต่อได้ในบทความผิวสแตนเลสแบบต่าง ๆ
เทคนิคใช้จานทรายซ้อนให้คุ้มใบ
- ใช้เครื่องเจียรที่ขนาดและรอบตรงกับจาน — จาน 4 นิ้วใช้กับเครื่องเจียร 4 นิ้ว ห้ามใช้กับเครื่องที่รอบสูงกว่าที่ระบุบนจาน และใส่ฝาครอบทุกครั้ง
- ให้น้ำหนักเครื่องทำงาน — กดหนักไม่ได้ทำให้เร็วขึ้นเสมอ แต่ทำให้ร้อนและกลีบจานหลุดเร็ว
- เดินจานไปตามแนว ลากยาวสม่ำเสมอ อย่าจ่อค้างจุดเดียว
- เปลี่ยนเบอร์เมื่อรอยเก่าหายหมด ไม่ใช่เปลี่ยนเพราะใบยังใหม่
- ใช้จนกลีบเหลือราวครึ่ง แล้วพิจารณาเปลี่ยน ถ้าเห็นฝาจานหรือกลีบหลุดเป็นแผ่นให้เลิกใช้ทันที
ใส่แว่นนิรภัยหรือหน้ากากใส ถุงมือ และที่ครอบหู ทุกครั้งที่เจียร · เศษทรายและประกายไฟกระเด็นไกลกว่าที่คิด ระวังวัสดุติดไฟรอบตัว
สรุป
ขัดแนวเชื่อมเหล็กทั่วไปเริ่มที่ #60 (แนวหนามากเริ่ม #40) แล้วตามด้วย #80 หรือ #120 ก่อนทำสี · แผ่นบางเริ่ม #80 · สแตนเลสงานโชว์ผิวไล่ 60/80 → 120 → 180 ขึ้นไป · ปาดแนวหนักใช้หลังแข็งหรือทรงกรวยที่มุมราว 15–25° เก็บผิวใช้หลังอ่อนหรือทรงแบนที่มุมต่ำ · สแตนเลสใช้แรงกดเบา ห้ามร้อนจนเปลี่ยนสี และแยกใบจากงานเหล็ก
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: ใบเจียรผ้าทรายซ้อน (จานทรายซ้อน) · Keenness จานทรายซ้อน หลังอ่อน 4 นิ้ว (เลือกเบอร์) · SUMO จานทรายซ้อน หลังแข็ง ทรายสีฟ้า 4 นิ้ว
Happy Metal จำหน่ายจานทรายซ้อนหลังอ่อนและหลังแข็งครบเบอร์ 40–400 ใบเจียร และอุปกรณ์งานเชื่อม — ปรึกษาเลือกเบอร์และชนิดจานให้ตรงกับงานได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
ขัดแนวเชื่อมใช้จานทรายซ้อนเบอร์เดียวได้ไหม
ได้ถ้าเป็นงานโครงสร้างที่ไม่ต้องสวย ใช้ #60 เบอร์เดียวพอ แต่ถ้าจะทำสีหรือโชว์ผิว ควรไล่ต่ออีก 1–2 เบอร์ (เช่น #80 หรือ #120) เพื่อลบรอยลึกของเบอร์หยาบ ไม่งั้นรอยจะเห็นผ่านสี
จานทรายซ้อนหลังอ่อนกับหลังแข็งต่างกันยังไง
หลังอ่อนยืดหยุ่น เข้าผิวโค้งและซอกได้ดี ผิวเนียนกว่า ส่วนหลังแข็ง (ฝาเหล็ก) มั่นคง กดปาดแนวบนผิวเรียบได้ดีกว่า งานปาดแนวหนักเลือกหลังแข็ง งานเก็บผิวหรือสแตนเลสเลือกหลังอ่อน
ทำไมขัดสแตนเลสแล้วผิวเป็นสีทองหรือน้ำเงิน
เพราะร้อนเกิน สแตนเลสนำความร้อนต่ำ ความร้อนจึงสะสมตรงจุดที่ขัด ให้ลดแรงกด เคลื่อนจานตลอด ขัดเป็นช่วงสั้น และขัดรอยสีนั้นออก เพราะผิวที่ไหม้ทนสนิมได้น้อยลง
