เจาะรูใหญ่ไปนิดเดียว พุกก็หมุนฟรีหรือดึงหลุด เจาะเล็กไปก็ตอกไม่ลงหรือปลอกแตก ปัญหาพุกไม่แน่นส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากตัวพุก แต่มาจากขนาดดอก ความลึก และรูที่ไม่สะอาด บทความนี้รวมขนาดดอกโรตารี่ SDS Plus ที่ใช้กับพุกแต่ละแบบแต่ละเบอร์ พร้อมวิธีเจาะให้พุกรับแรงได้เต็มที่ (ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรใช้พุกแบบไหน อ่านบทความพุกแต่ละแบบก่อน)
กฎข้อแรก: ขนาดดอกและความลึกที่พิมพ์บนซองหรือเอกสารของผู้ผลิตพุก มาก่อนตารางในบทความนี้เสมอ พุกต่างยี่ห้อขนาดเดียวกันอาจใช้ดอกต่างกันได้ ตารางด้านล่างคือค่าที่พบบ่อยสำหรับใช้วางแผนและเตรียมดอก
หลักการ: พุกแต่ละแบบวัดขนาดคนละแบบ
- พุกพลาสติก — เบอร์ของพุกส่วนใหญ่ตรงกับขนาดดอกเป็นมิลลิเมตร เช่น เบอร์ 6 ใช้ดอก 6 มม.
- พุกเหล็กแบบสตัด (wedge anchor) — ขนาดดอก เท่ากับขนาดเกลียว M10 ใช้ดอก 10 มม.
- พุกเหล็กแบบปลอก (sleeve anchor) — ขนาดดอก เท่ากับเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของปลอก ซึ่งใหญ่กว่าเกลียวน็อตข้างใน
- พุกฝังใน (drop-in anchor) — เป็นปลอกเกลียวใน ขนาดดอกใหญ่กว่าเกลียวราว 2–4 มม.
- พุกตะกั่ว — ขนาดดอกเท่ากับเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของตัวพุกตะกั่ว ไม่ใช่ขนาดสกรู
ตารางขนาดดอกโรตารี่กับพุกที่พบบ่อย
| ขนาดเกลียว | พุกสตัด (wedge) | พุกปลอก (sleeve) | พุกฝังใน (drop-in) |
|---|---|---|---|
| M6 | ดอก 6 มม. | ดอก 8 มม. | ดอก 8 มม. |
| M8 | ดอก 8 มม. | ดอก 10 มม. | ดอก 10 มม. |
| M10 | ดอก 10 มม. | ดอก 12 มม. | ดอก 12 มม. |
| M12 | ดอก 12 มม. | ดอก 16 มม. | ดอก 15–16 มม. (ดูซอง) |
| M16 | ดอก 16 มม. | ดอก 20 มม. | ดอก 20 มม. |
| พุกพลาสติก (เบอร์) | ดอกที่ใช้ | งานที่เหมาะ |
|---|---|---|
| เบอร์ 5 | 5 มม. | ของเบา กรอบรูป ป้ายเล็ก |
| เบอร์ 6 | 6 มม. | ชั้นวางเบา ราวผ้าม่าน กล่องไฟ |
| เบอร์ 7 | 7 มม. | ตู้แขวนเล็ก ชั้นวางทั่วไป |
| เบอร์ 8 | 8 มม. | ของที่หนักขึ้น ใช้คู่สกรูที่ใหญ่ขึ้น |
| เบอร์ 10 | 10 มม. | งานหนักของพุกพลาสติก |
ดอกโรตารี่ Keenness SDS Plus ที่ร้านมีขนาด 5 · 5.5 · 6 · 6.5 · 7 · 8 · 9 · 10 · 12 · 13 · 16 · 18 · 19 · 20 · 22 · 25 มม. — ครอบคลุมพุกตั้งแต่ M6 ถึง M16 · ขนาด 15 มม. ไม่มีในไลน์นี้ พุกฝังใน M12 ที่ซองระบุดอก 15 มม. ให้ใช้ดอกตามซอง
พุกขนาดหุน (นิ้ว) ใช้ดอกอะไร
พุกเหล็กและพุกตะกั่วในตลาดไทยหลายรุ่นบอกขนาดเป็นหุน/นิ้ว เช่น 2 หุน (1/4 นิ้ว) 3 หุน (3/8 นิ้ว) 4 หุน (1/2 นิ้ว) ให้ดูก่อนว่าขนาดบนซองหมายถึง เกลียว หรือ ปลอกนอก แล้วเทียบเป็นมิลลิเมตร: 1/4 นิ้ว ≈ 6.4 มม. · 5/16 นิ้ว ≈ 7.9 มม. · 3/8 นิ้ว ≈ 9.5 มม. · 1/2 นิ้ว ≈ 12.7 มม. · 5/8 นิ้ว ≈ 15.9 มม. เลือกดอกมิลที่ใกล้ที่สุดและไม่เล็กกว่าที่ซองกำหนดมากจนตอกไม่ลง ถ้ามีคาลิปเปอร์ วัดตัวพุกจริงจะแม่นที่สุด (ตารางเทียบหุน-มิลเพิ่มเติมดูที่ขนาดดอกสว่าน หุน vs มม.)
เจาะลึกเท่าไหร่
| ชนิดพุก | ความลึกรู | เหตุผล |
|---|---|---|
| พุกพลาสติก | ความยาวพุก + ราว 5–10 มม. | เผื่อที่ให้ปลายสกรูที่ทะลุพุกและเศษฝุ่น |
| พุกสตัด (wedge) | ระยะฝังตามซอง + ราว 5–10 มม. | ปลายพุกต้องไม่ชนก้นรูก่อนขันแน่น |
| พุกปลอก (sleeve) | ความยาวปลอก + เล็กน้อย | ปลอกต้องจมทั้งตัวในเนื้อคอนกรีต |
| พุกฝังใน (drop-in) | เท่ากับความยาวพุกพอดี | ผิวพุกต้องเสมอผิวคอนกรีต ถ้ารูลึกเกินพุกจะจมและตอกขยายไม่เต็ม |
| พุกตะกั่ว | ความยาวพุก + เล็กน้อย | ให้ปากพุกเสมอผิว |
ใช้ตัวกำหนดความลึกบนสว่าน หรือพันเทปที่ดอกเป็นเครื่องหมาย · ความยาวที่เจาะได้จริงสั้นกว่าความยาวรวมของดอก เพราะต้องหักส่วนก้านที่เสียบหัวจับ ดอกยาว 110 มม. จึงเหมาะกับรูตื้นของพุกพลาสติกและพุกเล็ก ส่วนดอก 160 มม. ขึ้นไปเหมาะกับพุกเหล็กที่ต้องฝังลึก
วิธีเจาะให้พุกแน่น
- เลือกโหมดให้ตรงผนัง — คอนกรีตและอิฐมอญตันใช้โหมดเจาะกระแทก · อิฐบล็อก อิฐมวลเบา และผนังกลวง ให้เจาะแบบไม่กระแทก (หรือกระแทกเบา) ไม่งั้นรูจะแตกบานใหญ่กว่าดอก · ถ้ามีกระเบื้องปิดผิว ให้เจาะผ่านกระเบื้องแบบไม่กระแทกก่อน แล้วจึงเปิดกระแทกเมื่อถึงเนื้อปูน
- ตั้งดอกให้ตั้งฉากกับผนัง — รูเอียงทำให้พุกรับแรงไม่เต็มและน็อตขันไม่ตรง
- อย่าโยกสว่าน — การโยกทำให้รูเป็นรูปไข่และใหญ่กว่าขนาดดอก พุกจะหลวม
- ถอนดอกออกเป็นระยะ เพื่อคายเศษปูน โดยเฉพาะรูลึก
- ทำความสะอาดรู — เป่าฝุ่นด้วยลูกยางเป่าหรือปั๊มลม แปรงในรู แล้วเป่าอีกครั้ง ฝุ่นที่ค้างทำตัวเหมือนลูกปืน ทำให้พุกขยายจับเนื้อปูนได้ไม่เต็ม
- ตอก/ขันตามวิธีของพุกแต่ละแบบ — พุกฝังในต้องใช้เหล็กตอกขยายให้สุด พุกสตัดและพุกปลอกขันแรงบิดตามซอง ไม่ขันเกินจนเนื้อปูนแตก
ระยะห่างจากขอบคอนกรีตและระยะห่างระหว่างพุกมีผลต่อแรงยึดมาก เจาะชิดขอบเกินไปคอนกรีตแตกได้ ให้ดูค่าระยะขั้นต่ำในเอกสารผู้ผลิต · งานแขวนของหนักหรือมีผลต่อความปลอดภัย ดูหลักคิดเรื่องแรงที่คู่มือแรงรับของตัวยึด และปรึกษาวิศวกร
ปัญหาที่เจอบ่อยและวิธีแก้
- พุกหมุนฟรีในรู — รูใหญ่เกิน (ดอกผิดขนาด โยกสว่าน หรือใช้กระแทกกับอิฐกลวง) ย้ายตำแหน่งเจาะใหม่ หรือเปลี่ยนเป็นพุกขนาดใหญ่ขึ้นหนึ่งขนาด
- ตอกพุกไม่ลง — รูเล็กเกินหรือฝุ่นอัดก้นรู เป่ารูใหม่ ถ้ายังไม่ลงให้เช็คขนาดดอก (ดอกที่สึกจะเจาะรูเล็กกว่าขนาดจริง)
- พุกดรอปอินจมลึกกว่าผิว — รูลึกเกิน ครั้งหน้าใช้ตัวกำหนดความลึก
- เจาะแล้วติดเหล็กเสริม — หยุดเจาะ อย่าฝืนด้วยดอกปูน ขยับตำแหน่งใหม่
รายละเอียดเรื่องดอกเจาะปูนแต่ละชนิดและการดูแลดอก ดูต่อที่บทความดอกสว่านเจาะปูน
สรุป
จำง่าย ๆ: พุกสตัด ดอกเท่าเกลียว (M10 = 10 มม.) · พุกปลอกและพุกฝังใน ดอกใหญ่กว่าเกลียว (M8 = 10 มม., M10 = 12 มม., M12 = 16 มม. หรือตามซอง) · พุกพลาสติก เบอร์ส่วนใหญ่ตรงกับขนาดดอก · พุกตะกั่ว ดอกเท่ากับขนาดนอกของตัวพุก · เจาะตั้งฉาก ไม่โยก ใช้โหมดให้ตรงผนัง และเป่ารูให้สะอาดทุกครั้ง · ค่าบนซองพุกชนะตารางทุกตารางเสมอ
สินค้าที่ใช้ในบทความนี้: ดอกสว่านเจาะปูน (โรตารี่) · พุกเหล็กและพุกสแตนเลส · พุกตะกั่ว
Happy Metal จำหน่ายดอกโรตารี่ Keenness SDS Plus ขนาด 5–25 มม. พุกเหล็ก พุกสแตนเลส พุกตะกั่ว และน็อตสกรู — ปรึกษาเลือกพุกและขนาดดอกให้ตรงกับงานได้ที่ LINE @happym หรือโทร 085-926-9797
คำถามที่พบบ่อย
พุกเหล็ก M8 ใช้ดอกสว่านกี่มิล
ขึ้นกับชนิดพุก ถ้าเป็นพุกสตัด (wedge) ใช้ดอก 8 มม. ถ้าเป็นพุกปลอกหรือพุกฝังใน M8 มักใช้ดอก 10 มม. ให้ยืนยันกับขนาดที่พิมพ์บนซองทุกครั้ง
เจาะอิฐบล็อกควรเปิดโหมดกระแทกไหม
ไม่ควรเปิดกระแทกเต็มที่ เพราะอิฐบล็อกและอิฐมวลเบาเปราะ รูจะแตกบานใหญ่กว่าดอกจนพุกหลวม ให้เจาะแบบไม่กระแทกหรือกระแทกเบา และเลือกพุกที่ออกแบบสำหรับผนังชนิดนั้น
ทำไมต้องเป่าฝุ่นในรูก่อนใส่พุก
เพราะฝุ่นปูนที่ค้างทำให้พุกขยายจับเนื้อคอนกรีตได้ไม่เต็มและแรงยึดลดลง ให้เป่า แปรง แล้วเป่าซ้ำก่อนใส่พุก โดยเฉพาะพุกเหล็กที่ต้องรับน้ำหนัก
