บัดกรีอ่อน บัดกรีแข็ง และเชื่อมแก๊ส (Oxy) ต่างกันยังไง — เลือกให้ตรงงาน
บัดกรี (Soldering) คือวิธีต่อโลหะด้วยโลหะเติมที่ละลายก่อนชิ้นงาน — ชิ้นงานไม่ละลาย · ต่ำกว่า 450°C เรียก บัดกรีอ่อน (หัวแร้ง + ตะกั่ว) · สูงกว่า 450°C เรียก บัดกรีแข็ง หรือแล่นประสาน (Brazing) (ลวดเงิน ลวดทองเหลือง + หัวพ่นแก๊ส) · ส่วน Oxy ไม่ใช่วิธีต่อ แต่เป็น ชุดหัวพ่นออกซิเจน + แก๊สเชื้อเพลิง ที่ให้ความร้อน — ใช้เชื่อมแก๊ส บัดกรีแข็ง ตัด และเผาเหล็ก
บัดกรีอ่อน · บัดกรีแข็ง · เชื่อมแก๊ส ต่างกันยังไง
| บัดกรีอ่อน (Soldering) | บัดกรีแข็ง (Brazing) | เชื่อมแก๊ส (Oxy welding) | |
|---|---|---|---|
| อุณหภูมิที่ใช้ | ต่ำกว่า 450°C (ตะกั่ว 60/40 ละลายราว 183–190°C) | สูงกว่า 450°C (ลวดเงินราว 650–800°C · ลวดทองเหลืองราว 870–900°C) | เปลวออกซิเจน-อะเซทิลีนราว 3,100°C |
| ชิ้นงานละลายไหม | ไม่ละลาย — ตะกั่วไหลเข้ารอยต่อ | ไม่ละลาย — ลวดไหลเข้ารอยต่อ | ละลาย — เนื้อโลหะหลอมรวมกัน |
| โลหะเติม | ตะกั่วบัดกรี (ดีบุก-ตะกั่ว 60/40 · 63/37 · ไร้สารตะกั่ว) | ลวดเงิน (ทองแดง-ฟอสฟอรัส / มีเงิน) · ลวดทองเหลือง + ผงประสาน | ลวดเติมเนื้อเดียวกับชิ้นงาน หรือไม่เติม |
| แหล่งความร้อน | หัวแร้งไฟฟ้า | หัวพ่นแก๊ส — ชุด Oxy หรือหัวเชื่อมแก๊สกระป๋อง | ชุด Oxy (ออกซิเจน + อะเซทิลีน) |
| ความแข็งแรง | ต่ำ — ไม่ใช่งานรับแรง | สูง — ทนแรงดัน ทนสั่น | เท่าเนื้อโลหะ |
| งานที่เหมาะ | สายไฟ ขั้วไฟ แผงวงจร งานสังกะสี | ท่อแอร์ ตู้เย็น ท่อทองแดง ข้อต่อทองเหลือง | เหล็กแผ่นบาง ท่อเล็ก งานซ่อม |
จำง่าย ๆ: บัดกรีกับเชื่อมต่างกันที่ ชิ้นงานละลายหรือไม่ — บัดกรีทั้งสองแบบชิ้นงานไม่ละลาย ส่วนเชื่อม (แก๊ส TIG MIG ไฟฟ้า) ชิ้นงานละลายรวมกัน · ชุด Oxy ทำได้ทั้งสองอย่าง ขึ้นกับว่าใช้ลวดอะไรและให้ไฟแรงแค่ไหน
งานไหน ใช้วิธีไหน
| งาน | วิธี | ใช้อะไร |
|---|---|---|
| ต่อสายไฟ ขั้วแบตเตอรี่ แผงวงจร | บัดกรีอ่อน | หัวแร้ง 30–60W + ตะกั่ว 60/40 ที่มีฟลักซ์ในเส้น |
| รางน้ำ แผ่นสังกะสี ถังสังกะสี | บัดกรีอ่อน | หัวแร้งตัวใหญ่ + ตะกั่ว + น้ำยาประสานชนิดกรด |
| เดินท่อแอร์ ต่อท่อทองแดงกับทองแดง ซ่อมตู้เย็น | บัดกรีแข็ง | ลวดเงิน 0% KOVET L201 — ทองแดงกับทองแดงไม่ต้องใช้ผงประสาน · ไฟจากชุด Oxy หรือ หัวเชื่อมแก๊สกระป๋อง SUMO 961 |
| ทองแดงกับทองเหลือง (วาล์ว ข้อต่อทองเหลือง) | บัดกรีแข็ง | ลวดเงิน L201 + ผงประสานเงิน KOVET KV-509 |
| เหล็กกับทองเหลือง · พอกเติมเนื้อ · ซ่อมเหล็กหล่อ | บัดกรีแข็ง (ทองเหลือง) | ลวดทองเหลือง KOVET HS222 หรือ HS222F เคลือบฟลักซ์ + ผงประสาน KOVET 77 · ใช้ชุด Oxy-อะเซทิลีน |
| อลูมิเนียม | บัดกรีแข็ง (อลูมิเนียม) | ผงประสานอลูมิเนียม KOVET KV-508 + ลวดอลูมิเนียม · ต้องคุมไฟดี เพราะลวดกับชิ้นงานละลายใกล้กัน |
| ตัดเหล็กหนา | Oxy (ตัดแก๊ส) | ชุดตัด หัวตัด นมหนู · อะเซทิลีน หรือ LPG |
| เผาให้ร้อน ดัดเหล็ก คลายน็อตติดแน่น | Oxy (เผา) | อุปกรณ์งานตัด-เชื่อมแก๊ส |
ลวดเงิน 0% (ทองแดง-ฟอสฟอรัส) ห้ามใช้กับเหล็กและสแตนเลส — รอยต่อจะเปราะแตกง่าย ใช้กับทองแดงและทองเหลืองเท่านั้น · ต่อเหล็กให้ใช้ลวดทองเหลือง หรือลวดเงินที่มีเงินสูงพร้อมฟลักซ์
ชุด Oxy มีอะไรบ้าง
| ชิ้นส่วน | หน้าที่ | ในร้าน |
|---|---|---|
| ถังออกซิเจน + ถังเชื้อเพลิง | อะเซทิลีนให้ไฟร้อนที่สุด ใช้ได้ทั้งเชื่อมและตัด · LPG ราคาถูกกว่า เหมาะกับตัด เผา และบัดกรีแข็ง แต่ไม่พอสำหรับเชื่อมเหล็ก | ใช้ถังของร้านแก๊ส |
| เกจ์ (Regulator) | ลดแรงดันจากถังให้เหลือแรงดันใช้งาน — ถังละ 1 ตัว | เกจ์ออกซิเจน / อะเซทิลีน / LPG |
| สายลมคู่ | สายเขียว/น้ำเงิน = ออกซิเจน · สายแดง = เชื้อเพลิง | สายลมคู่ |
| ด้ามเชื่อม / ด้ามตัด + หัว (นมหนู) | ด้ามเชื่อมใช้เชื่อมและบัดกรีแข็ง · ด้ามตัดมีคันโยกเป่าออกซิเจนตัดเหล็ก | อุปกรณ์เชื่อมแก๊ส · อุปกรณ์ตัดแก๊ส |
| กันไฟย้อน (Flashback Arrestor) | กันเปลวไฟย้อนเข้าสายและถัง — ควรติดทั้งสองสาย | สอบถามทาง LINE |
งานชิ้นเล็ก ไม่อยากแบกถัง: หัวเชื่อมแก๊สกระป๋อง SUMO 961 ใช้กับแก๊สบิวเทนกระป๋อง ไฟสูงสุดราว 1,300°C พอสำหรับบัดกรีท่อทองแดงเส้นเล็กด้วยลวดเงิน · งานใหญ่หรือลวดทองเหลืองต้องใช้ชุด Oxy
เลือกตะกั่วและหัวแร้ง (บัดกรีอ่อน)
| เรื่อง | เลือกยังไง |
|---|---|
| ตะกั่ว 60/40 | ใช้ทั่วไปมากที่สุด ละลายช่วง 183–190°C บัดกรีง่าย |
| ตะกั่ว 63/37 | ละลายที่ 183°C จุดเดียว แข็งตัวเร็ว รอยต่อเงา เหมาะงานอิเล็กทรอนิกส์ |
| ไร้สารตะกั่ว (SAC305 · Sn99.3Cu0.7) | ละลายราว 217–227°C ต้องใช้หัวแร้งร้อนกว่า · ใช้กับงานที่ห้ามมีตะกั่ว เช่น ท่อน้ำดื่ม |
| ขนาดเส้น | 0.8 มม. งานแผงวงจร · 1.0–1.2 มม. สายไฟทั่วไป · เส้นใหญ่กว่านั้นงานสังกะสี |
| กำลังหัวแร้ง | 30–40W งานอิเล็กทรอนิกส์ · 60–100W สายไฟเส้นใหญ่ ขั้วไฟ · แบบปรับอุณหภูมิได้ตั้งราว 300–380°C |
ตะกั่วติดง่ายกับ ทองแดง ทองเหลือง ดีบุก · เหล็กและสังกะสีต้องใช้น้ำยาประสานชนิดกรด · อลูมิเนียมและสแตนเลสบัดกรีอ่อนยาก — อ่าน โลหะชนิดไหนบ้างที่บัดกรีด้วยตะกั่วได้
ความปลอดภัย
ควันฟลักซ์และไอโลหะ — ทำในที่อากาศถ่ายเท ไม่ก้มหน้าเหนือควัน · บัดกรีแข็งและเชื่อมแก๊สใส่ แว่นเลนส์เบอร์ 3–5 (เลือกเบอร์เลนส์) · เลี่ยงลวดเงินที่มี แคดเมียม เพราะไอเป็นพิษ · ชุด Oxy ติดกันไฟย้อนและเช็กรอยรั่วด้วยน้ำสบู่ก่อนจุดไฟ · ตะกั่วห้ามใช้กับงานน้ำดื่ม ล้างมือทุกครั้งหลังจับตะกั่ว
คำถามที่พบบ่อย
บัดกรีกับเชื่อมต่างกันยังไง
บัดกรีใช้โลหะเติมที่ละลายต่ำกว่าชิ้นงาน ชิ้นงานไม่ละลาย โลหะเติมไหลเข้ารอยต่อแล้วยึดไว้ · เชื่อมทำให้เนื้อชิ้นงานละลายหลอมรวมกัน จึงแข็งแรงเท่าเนื้อโลหะ แต่ใช้ความร้อนสูงกว่าและชิ้นงานบิดตัวมากกว่า
บัดกรีอ่อนกับบัดกรีแข็งต่างกันยังไง
แบ่งที่อุณหภูมิ 450°C · บัดกรีอ่อนใช้หัวแร้งกับตะกั่ว ละลายราว 180–230°C เหมาะกับสายไฟและแผงวงจร แต่ไม่รับแรง · บัดกรีแข็ง (แล่นประสาน) ใช้ลวดเงินหรือลวดทองเหลืองกับหัวพ่นแก๊ส ร้อนราว 650–900°C รอยต่อแข็งแรงและทนแรงดัน ใช้กับท่อแอร์และท่อทองแดง
ชุด Oxy คืออะไร ใช้ทำอะไรได้บ้าง
ชุด Oxy คือชุดหัวพ่นที่ผสมออกซิเจนกับแก๊สเชื้อเพลิง (อะเซทิลีนหรือ LPG) ให้เปลวไฟร้อนจัด · ใช้เชื่อมแก๊ส บัดกรีแข็งด้วยลวดเงินหรือลวดทองเหลือง ตัดเหล็กด้วยหัวตัด และเผาเหล็กเพื่อดัดหรือคลายน็อต · ประกอบด้วยถังออกซิเจน ถังเชื้อเพลิง เกจ์ สายลมคู่ และด้ามเชื่อมหรือด้ามตัด
ต่อท่อแอร์ทองแดงใช้ลวดอะไร ต้องใช้ผงประสานไหม
ใช้ลวดเงิน 0% (ทองแดง-ฟอสฟอรัส) เช่น KOVET L201 · ทองแดงกับทองแดงไม่ต้องใช้ผงประสาน เพราะฟอสฟอรัสในลวดทำหน้าที่แทน · ถ้าต่อทองแดงกับทองเหลืองต้องใช้ผงประสานเงิน · ห้ามใช้ลวดเงิน 0% กับเหล็กและสแตนเลส
หัวเชื่อมแก๊สกระป๋องใช้แทนชุด Oxy ได้ไหม
ได้กับงานชิ้นเล็ก เช่น บัดกรีท่อทองแดงเส้นเล็กด้วยลวดเงิน หรือบัดกรีตะกั่วงานสังกะสี · หัวแก๊สกระป๋องอย่าง SUMO 961 ร้อนสูงสุดราว 1,300°C แต่ให้ความร้อนรวมน้อย งานท่อใหญ่ ลวดทองเหลือง หรือการตัดเหล็กต้องใช้ชุด Oxy
อุปกรณ์งานบัดกรี & แล่นประสาน
ลวดเงิน · ลวดทองเหลือง · ผงประสาน KOVET · หัวเชื่อมแก๊สกระป๋อง — บอกงานมา เราช่วยจัดให้ตรงงาน
