ยิงซิลิโคนบนถังพลาสติกหรือท่อ PP แล้วแกะออกได้ทั้งเส้นเหมือนไม่เคยติด — นี่ไม่ใช่ความผิดของซิลิโคน แต่เป็นธรรมชาติของพลาสติกกลุ่มหนึ่งที่แทบไม่มีอะไรยึดติดได้
พลังงานผิว (surface energy) คืออะไร
พูดง่าย ๆ คือ “ความหนืดของผิว” ที่ทำให้ของเหลวเกาะและแผ่ตัวได้ ผิวพลังงานสูง (แก้ว โลหะ) ของเหลวจะแผ่และยึดได้ดี ส่วนผิวพลังงานต่ำ ของเหลวจะรวมเป็นหยดแล้วกลิ้งออก — กาวก็เกาะไม่ได้เช่นกัน
พลาสติกที่ยึดยากที่สุด
- PE (โพลีเอทิลีน) — ถังน้ำ ท่อ ขวด
- PP (โพลีโพรพิลีน) — กล่อง ท่อ ชิ้นส่วนรถ
- PTFE (เทฟลอน) — ยึดยากที่สุดในบรรดาพลาสติก
datasheet ของยาแนวคุณภาพหลายรุ่นระบุตรง ๆ ว่าไม่ยึดพลาสติกกลุ่มนี้ และยาแนว MS/PU ก็ยึดไม่ได้เหมือนกัน — ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะซิลิโคน
แล้วพลาสติกไหนยึดได้
พลาสติกพลังงานผิวสูงกว่า เช่น ABS, PVC/uPVC, อะคริลิก, โพลีคาร์บอเนต พอยึดได้ แต่ต้องเทสก่อน และหลายตัวต้องใช้ชนิดกลาง (ชนิดกรดทำอะคริลิก/PC ร้าว)
ทางออกเมื่อต้องยึด PE/PP
- ใช้กาวสูตรเฉพาะ ที่ระบุว่าใช้กับ PE/PP ได้ (มักมาพร้อมน้ำยา activator/primer พิเศษ)
- ยึดเชิงกล — น็อต หมุด เชื่อมพลาสติก หรือคลิปล็อก เชื่อถือได้กว่าการหวังพึ่งกาว
- ปรับผิวด้วยไฟหรือ corona treatment — งานอุตสาหกรรมเพิ่มพลังงานผิวก่อนติดกาว แต่ไม่เหมาะกับงานหน้างานทั่วไป
เช็กเร็ว ๆ ก่อนยิง
ถ้าไม่แน่ใจว่าพลาสติกชิ้นนั้นยึดได้ไหม ให้หยดน้ำทดสอบ ถ้าน้ำแผ่ออก = พลังงานผิวสูง พอยึดได้ ถ้าน้ำรวมเป็นหยดกลม = พลังงานผิวต่ำ อย่าเสียเวลายิงยาแนว
ดูตารางเลือกยาแนวตามพื้นผิว รวมถึงกลุ่มพลาสติก ได้ที่ คู่มือเลือกซิลิโคน & ยาแนว
คำถามที่พบบ่อย
ใช้กาวตัวไหนก็ยึด PE/PP ไม่ติดเลยหรือ?
กาวและยาแนวทั่วไปยึดไม่ติดครับ เพราะ PE/PP มีพลังงานผิวต่ำ ต้องใช้กาวสูตรเฉพาะที่ระบุว่าใช้กับ PE/PP ได้ ซึ่งมักมาพร้อมน้ำยา activator หรือใช้วิธียึดเชิงกลอย่างน็อตหรือคลิปแทน
ยาแนว MS Polymer ยึด PE/PP ได้ไหม?
ไม่ได้เหมือนกันครับ แม้ MS Polymer จะยึดวัสดุได้หลากหลายกว่าซิลิโคน แต่ PE, PP และ PTFE เป็นพลาสติกพลังงานผิวต่ำที่ยาแนวกลุ่มนี้ก็ยึดไม่ติด
ดูยังไงว่าพลาสติกชิ้นนี้ยึดได้หรือไม่?
หยดน้ำทดสอบบนผิวพลาสติก ถ้าน้ำแผ่กระจายออกแปลว่าพลังงานผิวสูงพอยึดได้ ถ้าน้ำรวมตัวเป็นหยดกลมกลิ้งออกแปลว่าพลังงานผิวต่ำ ยาแนวจะไม่ยึด
